Onderzoek leert ons steeds meer over stamcellen: hoe gaat stamceltherapie in zijn werk?

"Ons lichaam is opgebouwd uit miljarden cellen. En zolang het lichaam gezond is, worden oude, zieke cellen vervangen door nieuwe exemplaren, waardoor we gezond oud blijven", vertelt Van Amerongen.

Voorlopers

De meeste van deze cellen hebben een gespecialiseerde functie, waarbij stamcellen "eigenlijk een soort voorlopercellen" zijn, schetst ze. "Die nog wel kunnen uitgroeien tot cellen met de gespecialiseerde functie, maar zelf hebben ze zich nog niet gespecialiseerd."

En om gezond te blijven is het dus de taak van de stamcel "om zich te delen en nieuwe cellen te maken, en om zich te specialiseren" op het juiste moment. Maar dat proces kan aan twee kanten verstoord raken. "Als de celdeling uit de hand gaat lopen, kan kanker ontstaan. En als je niet genoeg gespecialiseerde cellen meer maakt, kun je degeneratieve ziektes krijgen", zoals parkinson of alzheimer.

Soorten stamceltherapie

Stamceltherapie kan hierin een uitkomst bieden. Er zijn verschillende manieren om die therapie uit te voeren. "Je kunt in het lab genoeg van het gespecialiseerde weefsel groeien uit stamcellen en die cellen met een goede functie weer teruggeven aan de patiënt."

"Maar je kunt dit proces ook weer in een patiënt zelf aanzwengelen, als je weet hoe die stamcellen geactiveerd worden." En je kunt de stamcellen zelf terugbrengen, "maar dan moet je er natuurlijk wel zeker van zijn dat je iets terugbrengt wat zich volledig laat controleren als het weer in het lichaam is."

'Iedere cel leest eigen recept'

Maar hoe weten die gezonde stamcellen bij behandeling nu precies waar ze naartoe moeten in het lichaam? "Cellen in ons lichaam communiceren met elkaar. Dat doen ze via chemische signalen. Dat zijn vaak eiwitten. En de informatie die cellen hebben om alle eiwitten in ons lichaam te maken, ligt opgeslagen in het DNA", vertelt de hoogleraar. 

Ze maakt de vergelijking met een kookboek. "Iedere cel heeft een kookboek. En iedere cel leest een ander recept. En dat regelen die cellen automatisch. Als ik op het lab een bakje stamcellen heb, wil ik ze een bepaalde kant opsturen. Ik wil óf tomatensoep maken óf erwtensoep, dus ik moet bepalen welke instructies ik dan aan die cel geef."

En dat doet ze middels specifieke eiwitsignalen. "Die kun je zelf in het lab maken of kopen bij een leverancier. Dat zijn groeifactoren die we geven aan die cellen en die zwengelen eigenlijk een proces aan in die cel. In het lichaam communiceren de cellen continu heen en weer."

Unieke behandeling

Ondanks dat er veel soorten therapie zijn, is de behandeling lastig, vertelt Van Amerongen. "Voor ieder weefsel, elk orgaan, elke ziekte of elke aandoening is het een probleem op zich. Je moet een expert zijn op ieder gebied om dat proces helemaal te kunnen begrijpen. Het zijn allemaal aparte vakgebieden met aparte uitdagingen."