Nederlandse fotograaf in grootste vluchtelingenkamp ter wereld

In 2017 vluchtten veel Rohingya naar Bangladesh, na moordpartijen in Myanmar. In het grootste vluchtelingenkamp ter wereld wonen meer dan één miljoen Rohingya, verdeeld over 33 kampen, zegt Van den Berg. "Het is bijna niet onder woorden te brengen. Het is echt afschuwelijk." 

Levensomstandigheden

De mensen leven in hutjes van bamboe en zeil, die heel kwetsbaar zijn voor de zware regen, aardverschuivingen en overstromingen. "En toen ik daar was, was het 45 graden. De ontlasting zie je eigenlijk lopen, ook de hutjes in. Ik ben in veel vluchtelingenkampen geweest, maar dit was wel echt shockerend."

Er zijn veel hulporganisaties aanwezig in het kamp, waar mensen volledig afhankelijk van zijn, zegt Van den Berg. "De kraan is behoorlijk dichtgedraaid. De voedselhulp is heel schaars, mensen moeten leven van 6 dollar per maand." 

Seksueel geweld

Het bezoek aan dit vluchtelingenkamp is onderdeel van een groter project: Stille wonden van een oorlog. "Daarbij breng ik overlevers van conflict-gerelateerd seksueel geweld in beeld. In Myanmar zijn heel veel vrouwen en meisjes verdreven, dat werd als wapen ingezet." Van den Berg beschrijft hoe ze de vrouwen vindt en fotografeert. "Ik ben daar al heel lang mee bezig van tevoren, om dat te regelen. Cordaid heeft mij heel erg geholpen en van tevoren vrouwen al ingelicht over mijn komst." 

Van den Berg gaat met een vrouwelijke tolk langs de hutjes waar de vrouwen wonen en vertelt daar meer over het project. "Ik leg uit dat ik conflict-gerelateerd seksueel geweld graag op de internationale agenda wil zetten en dat ik hen zichtbaar wil maken. Ik vraag nooit naar het trauma omdat ik het niet wil laten herbeleven. Ik sta er helemaal voor open als ze het willen vertellen, maar ik ga die vraag niet stellen. Ik ben even binnen en ga weer weg."

Onveilig

"Intieme terreur is binnen het kamp enorm groot", zegt Van den Berg. "De vrouwen zijn binnenshuis niet veilig, maar buitenshuis ook niet. Door de afhankelijkheid, de armoede en de bewegingsonvrijheid wordt dat alleen maar versterkt." Één vrouw bleef Van den Berg in het bijzonder bij. "Zij liet mij haar verwondingen zien die ze twee uur voordat ik kwam had opgelopen, omdat haar man haar heel erg had mishandeld. En ze wilde heel graag dat ik dat vastlegde om dat aan de wereld te laten zien."

Hulp voor deze vrouwen is erg moeilijk, zegt Van den Berg. "Omdat het stigma heel groot is. Dus het is heel moeilijk voor vrouwen om daarover te praten, omdat er heel veel schaamte is en victimblaming plaatsvindt." Het belangrijkste hulpmiddel is economische hulp, volgens Van den Berg. 

Hulp

"Want ik vraag aan alle vrouwen: wat is gerechtigheid voor jou, wat moet er gebeuren? En soms is die vraag eigenlijk te ingewikkeld. Want het enige wat zij willen is geld, onderwijs voor hun kinderen en dat het hun kinderen niet overkomt."

Volgend jaar komt een boek uit, dat twintig landen omvat waar Van den Berg geweest is om te fotograferen. "Maar ik hoop dat dit onderdeel, Cox's Bazar, omdat dat enorme indruk op me gemaakt heeft, eerder gepubliceerd kan worden. Maar daar ben ik nog mee bezig, want ik ben pas gisteren teruggekomen."