De 'tragiek' van ADHD: 'Fantastische ideeën hebben, maar het komt niet tot stand'

Kooij benadrukt dat het een "misverstand" is dat mensen met ADHD "zich niet kunnen concentreren." De bijzonder hoogleraar legt uit dat het vooral dat om "saaie" taken die maar met moeite volbracht kunnen worden. Maar bij "spannende" taken is dat niet zo, zoals bij gamen. Ook is er een "hogere dichtheid van ADHD'ers" in "spannende" beroepen, zoals bij de brandweer of op de ambulance, "omdat spanning en sensatie je aandacht erbij houdt."

Hyperfocus

ADHD'ers kunnen namelijk hyperfocussen als ze zeer geïnteresseerd ergens in zijn. "Er komt dopamine vrij als er spanning en sensatie is", vertelt Kooij. Voor die "saaie" taken moeten ADHD'ers "allerlei kunstjes uithalen om het voor elkaar te krijgen." 

In de klas kan dat nog weleens voor problemen zorgen, snapt Kooij. Daarom adviseert de psychiater om computers en telefoons uit de klas te laten en de werkstof "afwisselend" te maken. Daarnaast kunnen docenten "interessante dingen" doen om de aandacht te trekken, zoals een lied of dansje opvoeren wat betrekking heeft op de lesvoer. "Dat moet je voor ADHD’ers meer doen dan gemiddeld, maar dat is volgens mij voor iedereen bevorderlijk." 

Creativiteit

Het komt met een behoorlijke regelmaat voor dat ADHD'ers "creatief" zijn, vertelt Kooij, en daardoor een carrière als wetenschapper, muzikant of kunstenaar voor zich zien. "Maar het zegt niet dat je succes hebt omdat je je niet kan organiseren. Je hebt fantastische ideeën en het komt niet tot stand, dat is de tragiek van ADHD", stelt Kooij. "Je kan er heel veel last van hebben dat je vastloopt. Maar het gaat erom dat je kan floreren met je talenten. Als behandeling dat mogelijk maakt, is dat fijn."

Autisme

De combinatie ADHD en autisme komt ook met enige regelmaat voor. Maar voor ADHD bestaat er medicatie en voor autisme niet. Kooij stelt dat het alsnog helpt om medicatie voor ADHD te nemen als je een combinatie hebt van beide. Bovendien is het erfelijk, gaat Kooij verder. "De erfelijkheid van ADHD is heel hoog, tien keer hoger dan gemiddeld. Je hebt gemiddeld 3 tot 5 procent kans. Als je zelf ADHD hebt, is dat 30 procent."

Zwangerschap

Zwangere vrouwen die ADHD hebben, kunnen ervoor kiezen om hun medicatie te continueren tijdens de zwangerschap, vertelt Kooij. "We weten inmiddels dat zwangere vrouwen met ADHD de medicatie kunnen blijven nemen." Het is namelijk niet schadelijk en kent geen bijwerkingen. Kooij stelt dat zwangere vrouwen met ADHD wel het beste kunnen kiezen voor de medicatie met dexamfetamine, niet de medicatie met methylfenidaat. "Tijdens de borstvoeding is het andersom", voegt de psychiater eraan toe. 

Slaapproblemen

Vooral vrouwen krijgen op latere leeftijd de diagnose ADHD, vertelt Kooij. En dat terwijl ADHD vaak gepaard gaat met andere klachten, zoals slaapproblemen, een slechte leefstijl of verslavingen. Daar staat weer tegenover dat slaapproblemen ervoor kan zorgen dat je ADHD-klachten meer naar voren komen. "Het lijkt op elkaar. Je dubbelt de ernst door je slaapproblemen." 

Slaap is ook nog eens "verlaat" voor ADHD'ers, omdat de melatonine-aanmaak pas 90 minuten later start dan bij de neurotypische medemens, aldus Kooij. "Als je om 10 uur een half milligram neemt, verbetert je inslaaptijd maar ook je ADHD", adviseert de bijzonder hoogleraar. Daarnaast stelt Kooij dat op "gezette tijden" rust nemen ook helpt. "Omarm je ADHD, leer ermee omgaan en accepteer jezelf."

Lichamelijke aandoeningen

Kooij laat ook weten dat uit onderzoek blijkt ADHD'ers een hogere kans hebben op 34 van de 35 lichamelijke aandoeningen, zoals astma, migraine, de ziekte van Parkinson of MS. "Dat is heel veel. Dat is raar", vindt Kooij. De bijzonder hoogleraar is dan ook op zoek naar de gemeenschappelijke factor waardoor ADHD'ers naast mentale ook vaker lichamelijke aandoeningen hebben. "De werkelijkheid is complex. De geest en het lichaam hangen zodanig samen dat we daar iets mee moeten. Ik denk dat het te maken heeft met zwak bindweefsel, dat is mijn hypothese."