Hoe staat het ervoor het met internationale zeerecht? 'Trump heeft alle terughoudendheid laten varen'
- Nieuws
- Hoe staat het ervoor het met internationale zeerecht? 'Trump heeft alle terughoudendheid laten varen'
Het is onrustig op de zee. Niet alleen in de oorlog tegen Oekraïne speelt het een grote rol, maar natuurlijk ook bij het conflict in het Midden-Oosten. De strijd om de Straat van Hormuz is al maanden gaande, maar er vaart ook een Russische schaduwvloot rond waarmee landen een olieboycot proberen te omzeilen. Maar hoe zit het dan met het internationale zeerecht? "Er zitten heel veel grijze gebieden in", zegt Friso Dubbelboer, onderzoeker van maritieme conflicten en zeerechtdeskundige, bij Spraakmakers.
Al sinds 1982 bestaat het zeerechtverdrag, vertelt Dubbelboer. Daarin staan de kernpunten van de vrijheid van scheepvaart. Maar zo'n internationaal verdrag lijkt tegenwoordig niet meer heel erg van kracht. "Ik denk in zijn algemeenheid dat je kan zeggen dat sinds Trump 2.0 aan de macht is hij eigenlijk alle terughoudendheid heeft laten varen op het gebied van het internationaal recht en ook op het gebied van zeerecht."
Hybride oorlogsvoering
Trump is daar niet alleen in. Ook de Russen "kunnen er wat van", aldus Dubbelboer. Ook Israël en de Houthi's schenden het zeerecht, evenals de Chinezen. "Het is een wereldwijd fenomeen." De Chinezen gebruiken de zee voor "hybride oorlogsvoering", verklaart Dubbelboer.
Zuid-Chinese Zee
Zo worden vissersschepen in de Zuid-Chinese Zee gebruikt om buurlanden te intimideren. "Dan ontstaat er een zekere vorm van afstand tussen de staat en de uitvoerder." Die vissersschepen varen dan bijvoorbeeld om Filipijnse eilandjes heen, om hen zo te isoleren. Maar de Chinese overheid kan zich daar dan van distantiëren door te zeggen dat het vissers zijn en dus niet hun marine.
Grijze gebieden
Er is dus wel degelijk internationaal zeerecht, waar zo'n 180 landen zich bij hebben aangesloten. Ook de EU heeft dat verdrag ondertekend. Dat is een "heel uitgebreid document", weet Dubbelboer. "Dat was een enorme prestatie, maar er zitten heel veel grijze gebieden in omdat ze het allemaal eens wilden worden." Daardoor is het eigenlijk helemaal niet heel gedetailleerd. Wanneer het zeerecht dan wordt geschonden, kunnen staat naar het internationaal gerechtshof in Den Haag, waar een speciaal tribunaal is voor zeerecht.
Vervolgens kan er een uitspraak komen, maar "er is geen politie die dan die uitspraak gaat handhaven", legt Dubbelboer uit. De VS namen die rol vroeger nog weleens op zich, maar juist de grotere staten ter wereld "vegen hun kont af" met een uitspraak "die hen niet bevalt", aldus Dubbelboer. Heeft internationaal zeerecht dan wel zin? "Het alternatief is dat we helemaal geen afspraken met elkaar maken", brengt de zeerechtdeskundige ertegenin.
Straat van Hormuz
Dubbelboer is vooral verbaasd over Trumps initiatief om tol te gaan heffen bij de Straat van Hormuz. Dat geld zou dan naar de Amerikanen gaan, terwijl zij historisch gezien "groot voorstander" zijn van de vrijheid van scheepvaart. "Trump gaat daar, ik neem aan in zijn onwetendheid, dwars tegenin", reageert Dubbelboer. De zeerechtdeskundige denkt dan ook de Iran-oorlog een gevolg is van "slechte planning", en dat Trump "redelijk onvoorbereid" erin stapte.
Mis niets met de nieuwsbrief van Spraakmakers
Spraakmakers maken we mét jou als luisteraar. En om jou zoveel mogelijk bij ons programma te betrekken, versturen we een dagelijkse nieuwsbrief. Hierin vind je de stelling van de dag, de onderwerpen in de uitzending en een interessant artikel dat zeker het lezen waard is. Zo kun je gemakkelijk meepraten en mis je nooit meer iets!
Gerelateerd
