Doortje Smithuijsen over haar Boekenweekessay: 'Vergelijken is een ziekte van deze tijd'

Boekenbal

Je zou kunnen zeggen dat het Boekenbal een bekroning is op het werk van een schrijver, maar voor Doortje Smithuijsen was het een van de meest intense avonden van haar leven. 

"Het is een soort persconferentie die uren duurt, waarbij iedereen met wie je praat steeds dronkener wordt en je toeschreeuwt 'dat je er ook wel van moet genieten, hè!'" Alles rondom dit project voelt nogal surrealistisch, zo ook het Boekenbal, vertelt ze. 

Entitlement

Smithuijsen wilde al langere tijd iets schrijven over entitlement. Dit Engelse woord verwijst naar het gevoel ergens recht op te hebben. Iemand die entitled is, ziet het als vanzelfsprekend bepaalde privileges te ontvangen en is verontwaardigd wanneer dat niet gebeurt.

Dit thema, in combinatie met Smithuijsens fascinatie voor de 10 procent meest vermogende Nederlanders, resulteerde in Ik zou uw dochter kunnen zijn. In het essay richt ze zich op twee generaties: de babyboomers en de millennials, tussen wie het volgens haar geregeld schuurt. 

Verwachtingscrisis

"Wat mij fascineert als ik rondkijk in mijn eigen bubbel, zijn millennials die het op papier heel goed hebben, maar in de praktijk vaak teleurgesteld zijn over wat ze hebben of kunnen bereiken." Waar die teleurstelling vandaan komt, wilde ze onderzoeken. 

"Ik kom uit op wat ik noem de verwachtingscrisis." Volgens Smithuijsen is dit gevoel ontstaan door de enorme hoeveelheid verwachtingen en de constante druk om een 'perfect' leven te leiden. Echter voldoet de realiteit vaak niet aan de hooggespannen idealen. 

Zelf werd ze pas geconfronteerd met haar verwachtingen toen deze niet uitkwamen. Ze studeerde filosofie, maar merkte al snel dat de baankansen beperkt waren. Daarom volgde ze een master Journalistiek. 

"Ik wilde heel graag in de journalistiek werken, het liefst bij de NRC", vertelt Smithuijsen. "Ik liep daar stage, maar kreeg geen vaste baan. Wel een soort freelanceconstructie, maar dat leverde veel stress op om elke maand de huur te kunnen betalen."

Voordat dit gebeurde, hoefde ze niet echt na te denken over haar verwachtingen. "Wat ook weer een privilege is, natuurlijk", zegt ze. 

'Het leven draait niet om succes'

Wat Smithuijsen nu ziet gebeuren, en waar ze haar essay mee afsluit, is dat mensen het grotere geheel uit het oog verliezen. "Mensen leven op dit moment heel geïndividualiseerd en vergelijken is echt een ziekte van deze tijd. Daardoor heb je minder zicht op de rest van de samenleving en de wereld."

Aan de kinderen van millennials wil Doortje Smithuijsen daarom iets anders meegeven: "Prestatie is niet belangrijk en het leven draait niet om succes, maar om samenzijn met de mensen die je liefhebt."