Welke boeken definiëren een generatie? 'Iedereen noemt Turks Fruit van Jan Wolkers'

Van boomers tot zoomers, iedere generatie heeft auteurs en titels die aanslaan en niet meer weg te denken zijn. Jensen heeft een top 10 samengesteld voor het AD waarin de boeken die een generatie hebben gedefinieerd staan opgesteld. "Het kan of een boek zijn dat je hele generatie las of meer het generatiegevoel, het tijdsgevoel, op brengen", legt de Neerlandicus uit. 

No-brainer

De grote Nederlandse namen staan natuurlijk in die lijst. Denk aan A. F. Th. van der Heijden en Gerard Reve, maar ook Arnon Grunberg en Lize Spit. Jensen stelde de lijst zelf samen, maar kreeg hulp van een collega die onderzoek doet naar jongere lezers. Bij het vragen naar de generatieboeken, stak één naam en boek er met kop en schouders bovenuit: Turks Fruit van Jan Wolkers. "Dat was een no-brainer. Het is het boek van de 60’s, seksuele bevrijding. Mensen kennen het ook omdat het is verfilmd en er een musical van is gemaakt."

Mentaal welzijn

Maar hoe ziet definieert Jensen dan zo'n generatieboek? De naoorlogse boeken rekenen af met het verleden en kennen een "sterk gevoel van zinloosheid en leegte", vertelt de Neerlandicus. In de jaren 60 draaide het om seksuele bevrijding, voor de jaren 80 waren het onderwerpen als opstandigheid, het krakersmilieu en drugsgebruik. Sinds de jaren 2000 "gaat het meer over mentaal welzijn, dus meer psychologiserend. Nieuwe media komen erbij, dus er zijn ook andere vormen waarin zo'n boek zich verspreid", legt Jensen uit. 

Coming-of-age

Er is ook een duidelijk thema terug te vinden in de boeken die lezers zien als generatieboeken. "Het gaat vaak over de coming-of-age-periode", vertelt Jensen. Het zijn vaak "zoekende" tieners of twintigers. "De identiteitsvorming is een belangrijk gegeven. Dat is een rode lijn." 

Hype

Om nu succesvol te zijn als schrijver, moeten auteurs wel een iets andere aanpak hanteren dan voorheen. Zo moet er volgens Jensen vooral een "hype" ontstaan rondom een bepaalde titel of auteur. Om dat voor elkaar te krijgen, moeten auteurs wel in de media verschijnen. Maar ook daarvoor kunnen jonge schrijvers de geschiedenisboeken induiken voor inspiratie. "Connie Palmen was een mediapersoonlijkheid. Dat genereerde meer aandacht voor het boek", zegt Jensen over het boek De Wetten. "Dat las echt iedereen." 

Arnon Grunberg bracht in 2006 het boek Tirza uit, wat ook een "hype" werd. "Hij deed iets nieuws: hij hield een blog bij over Tirza, het hoofdpersonage, voordat het boek uitkwam. Zo speelde hij met de nieuwe media. Het is ook verfilmd en dat zegt ook iets over hoelang een boek mee kan gaan", verklaart Jensen. De Neerlandicus haalt schrijver Splinter Chabot (Confettiregen, Twee prinsen) aan als voorbeeld van wie dat nu heel goed doet.

Jensen heeft voor het AD een Top 10 generatieboeken samengesteld. De volledige lijst is vanaf zaterdag 14 maart te lezen in de krant en het tijdschrift Mezza Magazine.