Schrijver Tommy Wieringa over verfilming Joe Speedboot: 'Waar heb ik nou naar gekeken?'

"Ik had heel veel vrienden uitgenodigd en mensen die er ooit enige betrokkenheid bij hebben gehad bij het schrijven van dat boek", vertelt Wieringa over de première. "Dus ik baadde te midden van allerlei vrienden. Dat was ontzettend leuk." Ook keek de schrijver er naar uit om in bioscoop Tuschinski over de rode loper te lopen met zijn dochters, die een kleine figurantelrol spelen in de film.

De film

De film zelf zag hij die avond voor het eerst. Wieringa had zich nauwelijks met de productie bemoeid. Hij gaf de makers het vertrouwen om hun eigen interpretatie van het verhaal te maken en bezocht slechts één keer de filmset. Daardoor kwam de film als een complete verrassing. 

Zelf weet hij nog steeds niet goed wat hij ervan vindt. "We zijn daarna naar een nachtclub geweest met de hele crew en ik lag pas laat in bed. Ik lag daarna te malen: waar heb ik nou naar gekeken?" zegt hij. De film ervoer hij als een overweldigende ervaring. "Het is een soort rollercoaster van een film die bijna niets uitlegt, met een enorm tempo, fantastische muziek en geweldige acteurs. Ik was er beduusd van."

Tegelijkertijd blijft het vreemd om je eigen verbeelding op het scherm terug te zien. "Het is een verbeelding van mijn verbeelding", legt hij uit. "En het is toch alsof je een vierkantje in een rondje probeert te persen. Ik weet wat er bedoeld wordt, maar tegelijkertijd kijk ik naar iets anders dan wat ik me destijds heb voorgesteld." Daarom wil hij de film nog een keer zien. "Dit was een serie schokken die ik kreeg."

Hoofdrolspeler

Een van de elementen die hem het meest raakte, was de rol van hoofdrolspeler Daan Buringa, die het personage Fransje speelt. In het verhaal zit Fransje in een rolstoel en kan hij niet praten. De acteur zelf heeft ook een handicap en gebruikt een rolstoel. "Zijn gezicht is een theater op zich", zegt Wieringa. "Hij drukt alles uit met minieme gezichtsbewegingen en spiertrekkingen."

In het boek wordt het verhaal grotendeels verteld via de dagboeken van Fransje. Daardoor praat het personage op papier juist veel. Voor de film vonden de makers daar een andere oplossing voor: de dagboeken worden voorgelezen door een vrouwelijk personage. "Dat is een geweldige vondst", vindt Wieringa. "Hij zwijgt de hele film, maar zij leest zijn dagboeken voor."

Uiterlijk

Ook bij de uiterlijke vormgeving van de personages liet Wieringa de makers volledig vrij. Zelf heeft hij tijdens het schrijven vaak maar een globaal beeld van hoe zijn personages eruitzien. "Ik beschrijf ze ook nooit zo heel uitgebreid", zegt hij. "Dus het maakt me niet zoveel uit hoe ze er uiteindelijk uitzien in de film." Dat een personage dat in het boek bijvoorbeeld blonde krullen heeft, in de film een Aziatisch uiterlijk heeft, vindt hij juist interessant. "Dat is precies wat ik hoopte dat de regisseur zou doen: van dat boek iets maken wat helemaal van hemzelf was."

Seksscène

Een scène die hem bijzonder verraste, is een lange en intieme seksscène in de film. "Ik was verbijsterd door die scène", zegt Wieringa. "Ik vind hem heel erg mooi en heel gek intiem." Volgens hem komt dat onder meer doordat de acteur zelf heeft geëist dat de scène naakt gespeeld zou worden. "Daarmee zet hij zijn lichaam in, in een soort seksuele expressie die ik ongelooflijk gedurfd vond."

Over het schrijven van seksscènes heeft Wieringa sowieso duidelijke ideeën. "Je moet er ontzettend mee oppassen, vooral met metaforen", zegt hij. "Dat gaat altijd mis." Volgens hem mogen zulke scènes 'heel plakkerig' zijn, maar moeten ze tegelijkertijd droog geschreven worden. "Ik ben daar heel streng op."

In het verhaal speelt taal uiteindelijk een grote rol in de relatie tussen de personages. Het vrouwelijke personage leest de dagboeken van Fransje en begint zich daardoor tot hem aangetrokken te voelen. "Ze vindt hem aantrekkelijk omdat hij zo slim blijkt in die dagboeken", zegt Wieringa. "Daar zie je wat schrijven kan doen. Hij heeft een meisje veroverd met taal."