Kan een land de grondstofrijke Noordpool claimen? 'Het is van niemand'

Loonen reist al 35 jaar naar Spitsbergen en ziet dat daar de gevolgen van klimaatverandering nóg duidelijker te zien zijn. "In de laatste tien jaar is er jaarlijks 300 meter van de gletsjers gesmolten. Maar de laatste twee jaar was dat op sommige plekken wel 750 meter."

Grondstoffen

Ook in het Noordpoolgebied smelt het ijs hard, waardoor grondstoffen zoals gas en olie makkelijker te winnen zijn. Voor veel landen een reden om te proberen het gebied op te eisen. "Deze wedloop begon dertien jaar geleden al. Een groot deel van de onontdekte geschatte reserves zat onder het ijs en die komen nu onder het ijs vandaan."

Voor een land als Amerika is het makkelijker om grondstoffen hiervandaan te halen dan uit eigen land, schetst Loonen. "In het Noordpoolgebied zijn sommige kusten heel ondiep, waardoor het winnen van de grondstoffen daar veel makkelijker is. Ten noorden van Alaska is de zee best diep, dus daar heeft Amerika niet zoveel aan."

Van wie is de Noordpool?

Nadat een aantal landen al een claim heeft gedaan op verschillende delen van het Noordpoolgebied, rijst de vraag van wie de Noordpool is. "Het gebied is van niemand. De internationale wet, de United Nations Convention Law of the Sea, regelt van wie welke zeegebieden zijn. Maar het gebied rondom de geografische Noordpool bezit niemand."

En voorlopig blijft dat ook nog zo, vertelt Loonen. "Er zijn nog geen nieuwe afspraken gemaakt die anders zijn dan wat er in de wet die nu geldt, is vastgelegd."

Ook is de Noordpool zelf onbewoonbaar, vertelt Loonen. "Inheemse volken wonen op het vaste land. Het ijs op de Noordpool is nooit stabiel geweest. Het is zee-ijs beweegt en scheurt. Als je naar de Noordpool bent gelopen en een minuut wacht, ben je weggedreven."

Klimaatverandering

Niet iedereen maakt zich even druk om de smeltende ijskappen. Maar de gevolgen zullen we op den duur allemaal gaan merken, hoewel dat misschien niet direct door het smelten van de ijskap van Groenland komt. Loonen: "De zeespiegel zal stijgen naarmate de ijskap van Groenland verder smelt. En die smelt op dit moment harder dan ooit. Hoewel er door het smelten van de ijskap dan minder zwaartekracht bij Groenland is en dat uiteindelijk zorgt voor een zeespiegeldaling, zorgt het een paar duizend kilometer verderop wel voor een stijging."

Volgens Loonen moeten we ons meer zorgen maken over het smelten van de ijskappen van Antarctica. "Dan krijgen wij de meerderheid van het water."