3 maatregelen tegen extreme droogte (én wat je zelf kunt doen)

Zelfs Niko Wanders, universitair hoofddocent Hydrologie aan de Universiteit Utrecht, had niet voorspelt dat de droge zomers zich zo snel achter elkaar zouden opstapelen. "Ik ben eigenlijk wel verbaasd over hoe vaak we nu achter elkaar zo'n extreme droogte krijgen." 

We houden beter water vast 

Volgens Wanders is er de afgelopen jaren wel degelijk vooruitgang geboekt. "Sinds 2018 zijn er heel veel initiatieven ontstaan om meer water vast te houden."

Dat gebeurt vooral door water langer in de bodem en het grondwater vast te houden. Waterschappen zetten daarvoor onder meer stuwen en sluizen anders in, zodat water minder snel wordt afgevoerd. Daardoor blijven grondwaterstanden hoger en is er meer water beschikbaar voor landbouw, natuur en drinkwater.

Toch ziet Wanders dat de steeds extremere droogte de maatregelen alweer inhaalt. "We zien nu ook dat in dit jaar weer sommige van die maatregelen eigenlijk niet voldoende zijn, terwijl er toch stappen gemaakt zijn."

Landbouw moet zich aanpassen 

Een van de grootste uitdagingen ligt volgens Wanders in de landbouw. Door de stijgende temperaturen verdampen gewassen steeds meer water. Dat vraagt om andere keuzes.

Volgens hem zullen boeren vaker moeten kiezen voor gewassen die beter tegen droogte kunnen en minder afhankelijk zijn van beregening. Maïs en bijvoorbeeld uien hebben relatief veel water nodig. Tegelijkertijd investeren sommige tuinders al in ondergrondse waterbuffers, zodat ze in natte periodes water kunnen opslaan voor droge tijden. "We zullen zeker moeten kijken naar de landbouw." 

Inrichting Nederland 

Niet alleen de landbouw moet veranderen. Ook de inrichting van Nederland vraagt volgens Wanders om een andere manier van denken."We moeten echt kijken waar zitten nu de knelpunten en hoe kunnen we structureel het landschap, ja, wij noemen dat dan klimaat robuuster maken, zodat het beter met dit soort watersystemen om kan."

Dat betekent bijvoorbeeld dat natuur, waterberging en drinkwaterwinning slimmer gecombineerd worden. Zulke ingrepen kosten tijd, maar zijn volgens Wanders noodzakelijk om Nederland ook op de lange termijn leefbaar te houden.

De radicale optie: de haven van Rotterdam afsluiten

Er wordt ook weleens gesproken over een veel ingrijpender maatregel: het afsluiten van de Rotterdamse haven om minder zoet water kwijt te raken aan de zee.

Wanders benadrukt dat dit geen concreet plan is. "Dat is niet iets wat meteen op het lijstje staat." Wel wijst hij erop dat Nederland grote hoeveelheden zoet water gebruikt om zout water buiten te houden. Het afsluiten van de haven zou technisch mogelijk zijn, maar zou enorme gevolgen hebben voor de economie en scheepvaart.

Wat kun je zelf doen?

Volgens Wanders begint dat met accepteren dat Nederland moet wennen aan een ander watersysteem. Dat betekent ook dat straten soms tijdelijk onder water mogen staan na een flinke regenbui, zodat het water de tijd krijgt om de bodem in te trekken.

Stem voor de toekomst, niet alleen je portemonnee 

Daarnaast kunnen burgers invloed uitoefenen via de waterschapsverkiezingen. Wanders adviseert daarbij niet alleen naar de hoogte van de waterschapsbelasting te kijken, maar vooral naar de plannen voor de lange termijn. "Ik zou persoonlijk kijken altijd naar partijen met een wat langere termijnvisie."

Volgens hem moeten keuzes die nu worden gemaakt, niet alleen de komende vier jaar werken, maar Nederland ook over tien of twintig jaar leefbaar houden.