Ruslandkenner Paul Alexander: 'Ik vind de stem van politieke gevangen heel belangrijk'

De avond in De Balie was eigenlijk eerder gepland, maar werd uitgesteld omdat Krisevitsj geen visum kreeg van Nederland. De IND was bang dat de kunstenaar asiel in Nederland zou aanvragen. Doordat hij in Frankrijk uiteindelijk een visum gaf, kon hij naar Nederland reizen voor de lezing op 19 juni. Dat zorgde voor een bijzondere ontmoeting tussen Alexander en Krisevitsj, die met elkaar in contact kwamen toen Krisevitsj in de cel zat. Het gevangenschap weerhield de Rus er niet van om kunst te maken. In 3,5 jaar tijd maakte hij meer dan tweeduizend kunstwerken met wat er voorhanden was in de gevangenis: as, tandpasta en zijn eigen bloed. Via vrienden werden deze kunstwerken over de oppressie in Rusland uit de gevangenis gesmokkeld. Alexander kreeg gesmokkelde kunst binnen van Krisevitsj en verkoopt ze. Alexander omschrijft Krisevitsj als volgt: "Het is een creatief persoon die eigenlijk altijd bezig is met creëren. Hij loopt over van ideeën. Hij snapt dat hij een doel moest vinden in de gevangenis. anders zou hij wegkwijnen." Na zijn tijd in de gevangenis is hij volgens Alexander een volleerd kunstenaar. "Zijn werken vallen in de smaak." Na zijn gevangenschap is de Rus naar Europa gevlucht.

Constant aan het creëren

Op zijn twintigste werd Krisevitsj opgepakt voor performance kunst. Hij werd veroordeeld tot 5 jaar gevangenisstraf voor het afvuren van losse flodders op het Rode Plein in 2021, om zogenaamd zelfmoord te plegen, zoals zoveel dissidenten doen. Ook heeft hij zichzelf gekruisigd voor het bureau van de FSB, de Russische geheime dienst en deed hij alsof hij zichzelf ophing aan een brug in Sint-Petersburg. De jonge, activistische kunstenaar was vastberaden om door te gaan met het maken van kunst terwijl hij gevangen zat. "Vanaf dag één ging hij kunst maken met de materialen die voorhanden waren in de cel." Alexander: "Dat waren lakens van zijn bed in zijn cel, die scheurde hij af, smeerde hij in met tandpasta als ondergrond en dan gebruikte hij as van verkoolde lucifers als inkt en zijn eigen bloed als verf." Hij maakte zijn kunst in de cel, vaak met veel celgenoten om hem heen en moest oppassen geen ziektes op te lopen wanneer hij met zijn bloed werkte. Na 3,5 jaar is hij vrijgelaten. Nog altijd zet Krisevitsj zich in om aandacht te vragen voor politieke gevangenen.

Oppositie

Schrijver en Ruslandkenner Paul Alexander beargumenteerde waarom het zo belangrijk is dat deze dappere critici onze steun krijgen. "Mijn boek gaat echt over politiek gevangen in Rusland en ik kwam vrij snel al tot de conclusie dat politieke gevangenen de ware oppositie zijn daar. Ze zitten gevangen, spreken zich uit tegen het regime en spreken zich uit tegen de oorlog. Ik vind persoonlijk dat je die oppositie een platform moet bieden in westerse landen. Ik vind die stem, van de politieke gevangen, heel belangrijk en ik vind dat die breder gehoord moet worden." Dat deze critici onder druk staan, bleek deze week ook uit het nieuws dat kunstenaar en cartoonist Semjon Skrepetski is doodgeschoten op straat in Polen. Alexander zat op het terras met Krisevitsj toen dat nieuws tot hen kwam: "Toen Pavel het bericht las op een telegramkanaal zei hij gekscherend: 'Dan ben ik de volgende.' Ik zat met hem, zijn vrouw en een groepje russen. Die schrikken daar dan wel van en dat is precies het signaal wat ervan uitgaat, namelijk russen in ballingschap die tegen het regime zijn: 'Pas op, want we weten jullie te vinden'."