Oud-AIVD'er Eric Schouten over hack op koelingen: 'Het gaat erom de vijand te verzwakken'

"We weten allemaal officieel het antwoord nog niet. Het kan nog steeds kattenkwaad zijn. Dat kan, want je doet dit niet voor het geld. Maar het kan ook zijn dat men ontdekt dat dit een flaw is, of een zwakheid in bepaalde systemen. Dus men heeft laten zien dat ze het nog steeds niet goed doen." Een andere mogelijkheid bestaat ook, benadrukt Schouten. Namelijk dat er een statelijke actor in het spel is. "Om ervoor te zorgen dat er onrust in de maatschappij ontstaat. Ik neig daar meer naar, omdat we nu continu achter elkaar een aantal van dit soort zaken zien gebeuren. En niet alleen in die voedselketen."

Wegwerpagenten

Het blijft lastig om te bewijzen wie er achter zit, zegt Schouten. Maar volgens hem wordt er nu wel vaker gewezen naar landen als Rusland of China. "Het past wel in wat we noemen de modus operandi, de werkwijze van dit soort landen en dus de diensten die erbij horen. We zitten in een hybride oorlog." 

Dat is niet alleen te merken aan het toenemende aantal hacks, of infiltratiepogingen via computersystemen. Volgens Schouten wordt er ook gebruik gemaakt van zogeheten 'disposable agents'. "Dat zijn wegwerpagenten, die worden geronseld in spelletjes als Roblox. En die worden 100 eur betaald om een brandbom ergens te plaatsen. Maar die personen weten niet dat ze het voor de Russen doen. En dat kan je dus ook weer niet bewijzen."

Zwakke vijand

Het doel van dit soort aanvallen is het verzwakken van 'de vijand', zegt Schouten. "Je gaat ervoor zorgen dat systemen niet meer werken. Maar je gaat er ook voor zorgen dat de bevolking elkaar niet meer vertrouwt, en de overheid niet vertrouwt. Dan heb je een zwakke vijand, en een zwakke vijand kan je dus makkelijk onderwerpen. En dat is ook economisch." 

Schouten is ervan overtuigd dat je als burger voorbereid moet zijn op een periode van een aantal dagen waarin er geen stroom, internet of toegang tot winkels is. "Dat gaat gebeuren." Naast een radio op batterijen, moet je volgens Schouten ook aan andere dingen denken. "En een goed gevulde voorraadkast betekent ook meer dan alleen eten. Ook je medicijnen, ook je paracetamol, maar misschien ook de belangrijke medicijnen die je nodig hebt."

Off-grid kamperen

"Ik zeg altijd, ga weer eens terug naar de periode dat je ging kamperen, als je dat ooit deed. En dan ook echt off-grid kamperen." Dat betekent zonder internet en batterijen, zegt Schouten. "Wat heb je nodig? Nou, dan kan je ook best met een gasstelletje. Je kan heel lekker koken. Je kan koffie maken, als je maar de juiste apparatuur hebt thuis. Dus je hoeft niet te lijden. Maar je moet het wel vooraf inkopen."