Waarom zijn er 'zo weinig' archeologische opgravingen in Nederland?

De opgraving van het vermeende skelet van d'Artagnan is niet helemaal gelopen zoals de bedoeling is. Zo zou stadsarcheoloog Wim Dijkman in het graf hebben gestaan, botten en tanden in Tupperware-bakjes hebben bewaard en het niet zo nauw hebben genomen met het DNA-onderzoek. Inmiddels heeft de gemeente het onderzoek overgenomen, maar verder is er nog weinig bekend over het verloop van de opgraving. "Dit had natuurlijk een feestje moeten worden en dat is het niet geworden", reageert Bazelmans. 

Ruimtelijke ordening

Voor opgravingen zijn dan ook gecertificeerde partijen. Al sinds 1940 zijn opgravingen met een archeologisch oogmerk verboden, legt Bazelmans uit. Tegenwoordig worden er alleen opgravingen gedaan wanneer er gewerkt wordt aan de ruimtelijke ordening, bijvoorbeeld bij de aanleg van huizen of wegen. "Het is bijna een geloofstelling van de Nederlandse archeologie dat je alleen opgraaft wat bedreigd wordt en de rest laat liggen." 

Vernietigen

Op jaarbasis worden er zo'n vijfduizend vooronderzoeken gedaan, wat uiteindelijk 150 opgravingen oplevert, vertelt Bazelmans. "Er is al genoeg te doen." Daarom worden opgravingen ook niet zomaar gedaan. Bovendien "vernietigt" een opgraving ook de bodem. Zo'n opgraving als bij het vermeende skelet van d'Artagnan gebeurt zelden, gaat Bazelmans verder. "Meestal gaat het over de 'gewone' man." 

Metaaldetectoren

Nederland telt ook flink wat amateurarcheologen. Die gaan voornamelijk te werk met een metaaldetector. Maar daar zijn ook bepaalde regels aan verbonden, vertelt Bazelmans. Zo mag je niet dieper de grond in dan 30 centimeter, moet je toestemming vragen aan de grondeigenaar en kijken of er in de plaatselijke verordening van je gemeente staat of metaaldetectie toegestaan is. 

Gouden ring

Mocht je dan iets interessants tegenkomen, heeft "de eigenaar van de grond recht op de helft van de waarde", voegt Bazelmans daaraan toe. Daarnaast ben je verplicht te melden dat je iets gevonden hebt als het dateert voor de Tweede Wereldoorlog. Als het waardevol is, heeft het Rijk ook de eerste aankoopmogelijkheid. Dat gebeurde onlangs nog bij een gouden ring die in 1997 gevonden werd. De gouden ring, die stamt uit de 9de of 10e eeuw, kreeg een prijskaartje van maar liefst 83 duizend euro. 

Den Haag

Bij de verbouwing van de Eerste en Tweede Kamer werden ook heel wat vondsten gedaan. Dat is dan eigendom van de gemeente, in dit geval dus Den Haag. "Als een object uit de grond komt, is het eigendom van de provincie of van een gemeente met een eigen depot", legt Bazelmans uit. Er ligt dan ook heel wat materiaal in die depots. "Maar veel instellingen hebben ook een museale afdeling."