90 procent van scholieren gebruikt AI: 'De prestatiedruk is heel hoog, dus het is een oplossing'

Uit onderzoek van het LAKS blijkt dat 35 procent van de leerlingen dagelijks AI gebruikt. Bestuurslid Geerten Schoonenbeek doet het zelf ook wel eens, vertelt hij in Dit is de Dag. "Soms heb ik bijvoorbeeld drie toetsen en een werkstuk dat ik moet maken. Dat werkstuk laat ik dan even snel door AI doen", vertelt hij. "Ik zie het in de klas ook: heel veel leerlingen gebruiken het op verschillende manieren. Voor leerlingen is het een snelle uitweg. De prestatiedruk is soms zo hoog, dat het een oplossing is."

Een tekst van chatGPT inleveren bij de docent is niet verstandig, zegt Schoonenbeek. "Je moet wel wat dingen herschrijven, want het is wel belangrijk om er zelf je eigen draai aan te geven. Maar je komt er in zekere zin wel mee weg."

Docenten gebruiken het ook

Aardrijkskundedocent Martin Bakker herkent het. Hij ziet ook veel leerlingen die het gebruiken. "Ze gebruikten het eerder dan docenten. We zijn nu bezig met het onder controle krijgen", vertelt hij. Hij vindt dat docenten beter geschoold moeten worden. Zelf gebruikt hij het overigens wel: "Ik ben een early adopter. Ik laat AI plannen voor mij schrijven, ik besteed bepaalde dingen uit. Ik heb ook geëxperimenteerd met een nakijkprogramma."

Hij is hier altijd eerlijk en transparant over geweest richting zijn leerlingen. Dat is cruciaal, denkt hij: "Dan werden ze het tegen mij ook, want ze gebruiken het ook heel veel. Dat is dan het begin van een goed gesprek."

Strategisch adviseur ethiek Remco Pijpers, verbonden aan Kennisnet, is kritisch op het gebruik van AI. "Ik ben altijd bezig met de vraag wat er op het spel staat. We weten dat bij elke technologie er altijd iets wordt gegeven, maar dat er ook altijd iets verloren gaat. Hier aan het vermogen om zelf besluiten te nemen, zelf te denken", vertelt hij. Op zich kunnen bepaalde zaken best door AI kunnen worden gedaan, denkt hij, 'maar je moet altijd leerlingen aanmoedigen tot zelfstandigheid.' 

Focus verleggen

Hier is Bakker het wel mee eens, maar hoe dat precies moet, is lastig. "Het is een experiment. Je wilt eigenlijk experimenteren met leerlingen, maar je ontkomt er niet aan." Hij experimenteerde bijvoorbeeld met het profielwerkstuk dat eindexamenleerlingen moeten doen. In plaats van iedereen z'n eigen onderzoek te laten doen - waarbij de verleiding van chatGPT op de loer zou liggen - ging hij samen met de hele klas een onderzoek doen. "Vroeger was het een literatuuronderzoek, maar als je een goede prompt kan schrijven, dan heb je die al. Maar je moet nu dus zelf data gaan verzamelen, gaan creëren. Een collega vertelde onlangs dat hij leerlingen een eigen bedrijf liet opzetten."

Leerlingen Schoonenbeek vindt deze methode goed: "Het helpt wel echt als een docent meer op het proces gaat zitten. Nu wordt er heel erg op het cijfer gelet: je levert iets in en dan krijg je daar een beoordeling op. Maar het is belangrijk om naar het proces er naartoe te gaan kijken: hoe heb je AI gebruikt? Daar moet het onderwijs echt naartoe."

Zelf vindt de LAKS-bestuurder het onzin dat AI helemaal uit het onderwijs gebannen moet worden. "Leerlingen moeten wel digitaal geletterd worden. Ze moeten leren wat AI is en hoe het werkt, maar ook dat ze leren wanneer ze het wel verstandig kunnen inzetten en wanneer niet."