Robbert Dijkgraaf over wiskundige AI-doorbraak: 'Eigenlijk is AI een hele slechte collega'

"Ik ben het er eigenlijk wel mee eens dat dit tot nu toe misschien wel de meest historische gebeurtenis in het vakgebied van de wiskunde is. Er is denk ik geen wiskundige op dit moment die het er niet over heeft, die daarover praat, die daarover droomt." 

Hoog tempo

Dijkgraaf denkt niet dat men de snelle ontwikkeling aan had zien kunnen komen. "Een paar jaar geleden kon AI nog niet eens gewoon 2+2 doen, daar maakt iedereen grappen over." Vorig jaar waren AI-modellen al op het niveau van middelbare school leerlingen, zegt Dijkgraaf. Inmiddels kunnen AI-modellen wiskundige problemen oplossen waar mensen tientallen jaren aan werken. "Dat tempo, dat zag denk ik niemand aankomen."

Impact

"Het raakt mensen heel diep", zegt Dijkgraaf. "Er was één wiskundige die de dag nadat zo'n 700 oplossingen van problemen werden gedumpt, wakker werd en zag dat alles wat hij van plan was de komende jaren te gaan doen, was opgelost. En hij zat echt met tranen in zijn ogen van wie ben ik nog? Wat ga ik nog doen?" Volgens Dijkgraaf gaat het niet zozeer om de uitkomst, maar om het onderzoek zelf. "Het is alsof je in één keer in plaats van een hele thriller te lezen, gewoon de laatste regel krijgt. De Butler heeft het gedaan. Oké, weet je wel, dan heb je er geen leesplezier meer van."

Maar de AI-modellen waren niet tot oplossingen gekomen zonder menselijk onderzoek, benadrukt Dijkgraaf. "Eigenlijk is AI een hele slechte collega die alles tot zich neemt, dan uiteindelijk met oplossing komt, maar niemand krediet geeft." De oplossingen waar de AI-modellen mee zijn gekomen zijn van heel hoog niveau, zegt Dijkgraaf. "Die zijn op het niveau waar je tot voor kort de Fields-medaille voor kreeg, eigenlijk een soort Nobelprijs voor de wiskunde. Dus het zijn resultaten die, als het door mensen was gedaan, was het voorpagina nieuws geweest."

Vloedgolf

"Ik voel wel dat dit als een soort vloedgolf is die op ons afkomt", geeft Dijkgraaf toe. Maar anderzijds vindt hij het ook belangrijk om positieve aspecten te benadrukken. "Het gesprek gaat er nu over dat wiskunde zoveel meer is dan problemen oplossen. Het is begrijpen hoe die structuren in elkaar zitten. En uiteindelijk ook, wat betekent het als mens om dat te doen?"

Deze AI-modellen zijn volgens Dijkgraaf anders dan eerdere grote ontwikkelingen in de wetenschap. "We zijn natuurlijk wel gewend dat er hele krachtige middelen in de wetenschap zijn. Maar die zijn meestal een soort publiek bezit. Nu is dit in de handen van een enkel of twee techbedrijven." Dijkgraaf wijst erop dat daar het gevaar in zit. "De bedrijven die hebben een superslimme versie, die houden ze voor zichzelf, die lost alle problemen op. Ja, en dan vissen wij collectief achter het net."