Geschrapt doemscenario klimaatverandering basis voor beleid en onderzoek: 'Het werd een lievelingsscenario van wetenschappers'

Doemscenario geschrapt

"We weten het allemaal sinds Al Gore: we hebben die rampscenario’s. De hele wereld gaat naar de kloten, het wordt bloedheet, de zeespiegel gaat zes meter stijgen en we gaan allemaal dood", stelt Marianne Zwagerman. Deze doemscenario’s over de toekomst door klimaatverandering zijn allemaal gebaseerd op het scenario RCP 8.5 van het IPCC. "Het IPCC produceert iedere zeven jaar ongeveer een heel dik rapport, echt van duizenden pagina’s", vertelt wetenschapsjournalist Marcel Crok.

"Ze hebben in het laatste rapport vijf scenario’s gebruikt." Het laagste scenario gaat ervan uit dat alle mensen op aarde totaal gaan vergroenen. "Dan heb je een lage CO2-uitstoot", legt Crok uit. "En je hebt er eentje aan de bovenkant. Dan gaan we met krankzinnig veel mensen krankzinnig veel steenkool gebruiken en dan gaan we in 2100 krankzinnig veel CO2 uitstoten. Nou, dat scenario is nu van tafel. Dat heeft ongeveer negen jaar geduurd."

'Pas als het in de Volkskrant staat, is het nieuws'

Crok schrijft al jaren kritisch over de scenario’s die door het IPCC en het KNMI worden gebruikt. "Ik schreef dus in januari 2018 een rapport: waarom de KNMI-scenario’s niet zullen uitkomen. Want de KNMI-scenario’s zijn net als de IPCC-scenario’s gebaseerd op dit rampscenario, dit RCP 8.5." Toch werd de expertise van Crok vaak aan de kant geschoven. "Ik kan het vanaf 2018 tientallen keren herhalen, maar niemand geeft gehoor. En als het op de voorpagina van de Volkskrant staat, dan neemt de NOS het direct over."

'Rampenscenario jarenlang leidend'

"Scenario’s zijn geen voorspellingen", benadrukt Crok. "Het zijn mogelijke verhaallijnen." Doordat de kritiek van Crok en anderen jarenlang werd genegeerd, bleef het RCP 8.5-scenario leidend. "Dit scenario is het vaakst in rapporten en studies gebruikt, terwijl het volgens veel onderzoekers helemaal niet realistisch is", zegt Crok. Uit onderzoek blijkt dat in het laatste IPCC-rapport RCP 8.5 het vaakst is genoemd. "In 41,5 procent van de vermeldingen gaat het om dat RCP 8.5-scenario." Crok maakt zich zorgen dat het scenario nog steeds gebruikt kan worden, terwijl de wetenschappelijke consensus volgens hem momenteel is dat dit scenario onredelijk is.

"Waarom is dit RCP 8.5 zo populair? Omdat het spectaculaire resultaten geeft", legt Crok uit. "Wetenschappers willen in Nature of Science publiceren, de topbladen. Hoe kom je in Nature of Science met spectaculaire resultaten? Nou, als je RCP 8.5 in je klimaatmodel gooit en je zegt: 'Wat gaat er met de zeespiegel gebeuren in 2100?' Oh, de zeespiegel kan wel meer dan een meter gaan stijgen. Dat is allemaal ridicuul, omdat het scenario dat je in het model hebt gegooid al onredelijk is."

Basis voor wetenschap en beleid

"Toch vormde dit scenario de basis voor beleid, financiële stresstesten en zelfs rechtspraak", legt Crok uit. De impact reikt volgens hem ver: van infrastructuurprojecten tot klimaatbeleid en juridische uitspraken. Presentator Marianne Zwagerman stelt dat er dringend inzicht moet komen in de gevolgen. "Welke maatregelen in Nederland zijn gebaseerd op dit soort scenario’s? En wat betekent het als die aannames niet kloppen?" Ook wijst Zwagerman op recente rechtszaken waarin klimaatargumenten een rol spelen. "Als uitspraken gebaseerd zijn op extreme scenario’s die nu ter discussie staan, dan moet je je afvragen hoe houdbaar die zijn."
 

Benieuwd naar het volledige gesprek tussen Marianne Zwagerman, Rick van Velthuysen en wetenschapsjournalist Marcel Crok? Beluister dan nu de nieuwste aflevering van Op z’n Kop.