Djoni de Vos: 'AI is de gevaarlijkste drug van onze generatie'

Ik ben bang dat we dankzij AI over een paar jaar 10 keer zo productief zijn, maar niemand meer een fatsoenlijke gedachte kan afmaken. 

Begrijp me niet verkeerd, AI is fantastisch. Er is een niet aflatende stroom aan saai kutwerk dat nu door een AI-model kan worden gedaan. Niemand is ooit een fijner mens geworden van 200 declaraties overtypen. Geef dat lekker aan Claude, kost een beetje water maar dan heb je ook wat. 

De bulldozer van de ‘efficiënte vooruitgang’ rammelt aan de poort van de kantoortorens. Machines vervingen de fabrieksarbeiders. Dat vonden wij, de denkers, de creatieven, de consultants, heel logisch. Vooruitgang. Maar ons werk, dat kon natuurlijk niet geautomatiseerd worden. Wij gebruikten immers on brein. ‘Hold my beer’ dacht Sam Altman. Ik weet niet wiens beurt het was om de verhaallijn van de mensheid te schrijven maar ik vind het wel een leuke twist.  

Iedereen zet in op AI, overal gaan er dus banen op de tocht. Microsoft biedt 60 duizend werknemers een vrijwillige vertrekregeling aan, Meta schrapt 10% van haar personeelsbestand, Oracle heeft al 21 duizend banen wegbezuinigd. Het begint behoorlijk onrustig te worden in de laptop klasse. Wel fijn dat je je ontslagbrief nu heel makkelijk kunt laten samenvatten. 

Tenzij je gepensioneerd of een loodgieter bent, moet je met AI werken. Je kunt natuurlijk wel principieel weigeren, dat zal je baas ook heus respecteren, in je exit-gesprek. Je gaat dan ingehaald worden door Harold en zijn beste vriend Claudius. Hij noemt het zijn ideale sparringpartner, want Claudius is het altijd met hem eens. 

Het probleem is dat AI ons naast heel efficiënt ook dom en lui maakt. ‘If you don’t use it, you lose it’ zeggen ze in de gym over spierkracht. Dat blijkt ook zo te werken met onze lieve hersentjes. Onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat als je vaak op een GPS navigeert je ruimtelijk inzicht daalt. En studenten die 10 minuten AI-hulp mogen om breuken op te lossen scoren daarna slechter als ze zonder AI door moeten dan de studenten die nooit AI gebruikten. 

Het is allemaal nog vroeg onderzoek, maar als we ons logisch denkvermogen inzetten - nu kunnen we dat immers nog - is het geen gigantische verrassing. Als je constant je denkwerk delegeert, oefen je er niet in. 

AI doet nog iets verraderlijks: het verschuift ons referentiepunt voor hoelang een taak hoort te duren. Als ChatGPT een moeilijke taak binnen drie seconden oplost, voelt het ineens volstrekt onredelijk als je eigen hersenen er langer dan tien seconden over doen. 

Maar wat AI ons vervolgens voorschotelt is de Primark van het denkwerk. Het ziet er als je snel kijkt prima uit, maar zodra je eraan gaat zitten voel je het polyester, zie je de slecht gestikte naden en het luie design. Maarja, wel goedkoop. 

Het maakt ons gemakzuchtig. Als Chat een mailtje schrijft dat je volgende week dinsdag wel kunt is het zo 4 alinea’s lang, vol zinnen als ‘ik kijk uit naar een vruchtbare samenwerking’. Is gewoon raar om te sturen naar je moeder. Maarja, er staan allemaal woorden, zal wel goed zijn toch? Send. 

AI is denk ik de gevaarlijkste drugs van onze generatie. Je moet het gebruiken want vooruitgang. Maar niet te veel, want dan verschrompelt je brein. Dat is een verantwoordelijkheid die de mensheid helemaal niet aankan. Wij kunnen niet eens maat houden bij het kijken van filmpjes waarin iemand met een hogedrukreiniger een terras schoonspuit. 

En diezelfde mensheid heeft nu de scheppende kracht van een God gekregen. God zei: laat er licht zijn. En er was licht. En God zag dat het goed was. Dat is het nadeel van een eenmanszaak. Weinig feedback. 

Wij zeggen: maak een powerpoint met de strategische prioriteiten voor Q4. En er is een powerpoint met strategische prioriteiten. En wij zien dat het goed is. Tot we het moeten presenteren aan de board en iemand vraagt wat ‘het ontsluiten van synergetische groeikansen’ eigenlijk betekend. En wij moeten zeggen: zou u die vraag even in Chat kunnen zetten? 

Ik denk dat Genesis ons wil vertellen dat de aarde zo is ontstaan. God sprak 1 prompt uit, keek even naar het resultaat en dacht: nou, is wel goed zo toch? 

Hij had om intelligent leven gevraagd en kreeg ons. Een AI-hallucinatie noemen we dat. Maarja, er staat wel iets.