Joost Oomen: 'Het is je verantwoordelijkheid de schoonheid in de wereld te blijven zien'

Ik weet niet waarom, maar het stikt tegenwoordig van de cynici op televisie. Je hoeft de tv maar aan te zetten en je ziet een wat oudere meneer of doodse kijkcijferpolitica zeggen dat de wereld kut is, altijd al kut was en eenieder die daar iets aan probeert te doen heeft boter op zijn hoofd. Ze zitten aan elke talkshowtafel, of nog erger, ze krijgen hun eigen talkshowtafel en lachen daar met hun gasten de wereld uit. ‘Alles van waarde is weerloos’ schreef de dichter Lucebert al, dus laten we doen alsof niets van waarde is, alles onzin, niets mooi. Bevlogenheid is nep, voor gekken of commercieel handige leugenaars, dus blijf in het midden, doe maar normaal dan doe je eigenlijk toch al idioot, want ook normale mensen zijn belachelijk, alles is belachelijk, iedereen is belachelijk, wat is de hele wereld toch een onzin. Het lijkt op het dichtgetikte jaren vijftig denken, maar het is nog veel erger dan dat. Het zegt: Jij vindt dat de wereld een grote bak bagger is, ik zeg trots en lachend dat de wereld een grote bak bagger is en dat niemand daar ooit iets aan kan veranderen, en ontsla jou daarmee van de verantwoordelijkheid om iets aan al die bagger te doen. Het is begrijpelijk dat dat een welkome boodschap is wanneer je volstrekt uitgeput van je kinderen, en de file, en station Hengelo, en de herfstregen, en je mislukte lasagne, en je half zeven tot twaalf stressbestaan op de bank voor de televisie ploft. Maar die cynische boodschap is ook niet waar.

Want er is wel degelijk een hoop schoonheid in de wereld. Er zijn schoenendozen die kijkdozen worden, en daarna dragen ze de vergeten kerststal op een zolder waar stofjeslicht door een raampje valt. Er zijn zeehondenopvangcentra die op apegapen liggen waardoor ik over zeehondenopvangcentra-opvangcentra fantaseer. Er zijn mensen die voor het eerst een boterham met kaas eten en daarover willen zingen, sokken waarvan je niet nog maar één hebt, maar opeens drie. Er bestaat brie, en vlaflippen, er zijn schootkippen en baby-ezels met een pootje in het gips en Koreaanse kiwi-chips en kleuters die leren fietsen, bejaarden met versierde rollators omdat ze jarig zijn, stoplichten van marsepein. En dat komt niet op televisie, maar het is er wel degelijk en het is wel degelijk belangrijk.

Want het is, ook al heb je een zeven tot twaalf stressbestaan, je verantwoordelijkheid om die schoonheid te blijven zien. Zeker, de wereld is naast prachtig óók een bak bagger, dat ontkennen is ook niet goed, maar geloof je niet meer in het prachtige van de wereld, dan verlies je de zin om iets aan die bagger te doen. En het bestaan van schoonheid bewijst dat je wel degelijk iets aan de bagger kunt doen, dat je inzetten voor een betere wereld niet onzinnig BNN-VARA gelul is, maar iets met een kans van slagen. Omdat die kans van slagen er is, heeft iedereen op deze wereld, iedereen die zichzelf als een pauwenveer door de zwarte appelstroop trekt, de verantwoordelijkheid om het te laten slagen. Je leeft op de wereld, dus draag je verantwoordelijkheid voor de wereld. En een cynicus die lachend zegt dat die verantwoordelijkheid maar onzin is, dat alles wat ons mensen drijft hol en ijdel is, dat we ons daarom maar het beste kunnen wentelen in de ellende en dat zij die tegen die ellende in het verweer komen koket, getikt of onnozel zijn, zo’n cynicus is misschien wel welkom als hij je na een lange werkdag vanaf de talkshowtafel in slaap praat, maar hij heeft ongelijk. De wereld is geen bak bagger met diamanten erin, de wereld is een bak diamanten met bagger erin, en kan een bak diamanten worden.