De publieke omroep in existentiële crisis: 'Het is een poppenkast van middelmatige types die niet zoveel kunnen'

Systeemprobleem

De kern van het probleem bij de publieke omroep ligt volgens mediajournalist Mark Koster niet bij één persoon of incident, maar bij het systeem zelf. Marianne Zwagerman citeert een passage uit zijn nieuwe boek Studio Ego waarin hij dit schetst: "De NPO bestaat ruim 100 jaar, maar wankelt als een slecht onderhouden flatgebouw. Het is verworden tot een wereld vol gekonkel, machtswellust, gegraai, journalistieke misleiding, hypocrisie, graaizucht en valse pretenties. Een wereld waarin iedereen in zijn eigen hoekje vecht voor zijn eigen belang."

Koster schetst een beeld van een organisatie waarin bestuur, politiek en media sterk met elkaar verweven zijn. Volgens hem zitten de voornaamste problemen in de bestuurlijke laag van de organisatie. "Op het Mediapark mag iedereen in zijn eigen bubbel zijn eigen onzin verkopen. En dat wordt dan in stand gehouden door middenmanagers zonder enige vorm van talent. En die mensen bepalen dus wat wij zien. En dat is dus vreselijk. Dat is mijn grootste bezwaar."

"We kunnen het systeem kraken door bijvoorbeeld al die termijnen op te knippen; dan kun je iets doen aan die netwerkcorruptie." Koster schetst een organisatie waarin mensen jarenlang, soms zelfs 30 jaar, op dezelfde functie zitten als manager of directeur. "Zorgen dat ze niet eeuwig blijven zitten", stelt Zwagerman, "een maximale termijn voor directeuren."

Corruptie van karakters

"Het systeem heeft een aanleg die leidt tot de corruptie van karakters", legt Koster uit. "Macht is natuurlijk ook iets wat mensen heel raar kan laten gedragen. De katholieke presentator wijkt niet meer af van de gereformeerde presentator. Ze hebben allebei dat als het lampje op hun hoofd aangaat, ze zich inderdaad misdragen. Ze komen niet meer op jouw verjaardag. Ze gaan met de verkeerde mensen om. Ze gaan heel raar doen tegen ondergeschikten." 

Volgens Van Velthuysen heb je als presentator een zekere mate van aangepastheid nodig om te overleven in de mediawereld. "Al dat managementgelul vind ik altijd heel lastig. Ik ben gewoon een maker. Ik vind het leuk om dingen te maken."

'Ze zijn gewoon een puppet on a string van dit systeem'

"De mensen onder de managementlaag, de werknemers, zijn totaal afhankelijk van deze klootzakken", stelt Koster. Hij beschrijft een wereld waarin werknemers met tijdelijke contracten van omroep naar omroep gaan om zo aan het werk te blijven. "Die krijgen allemaal korte contractjes, dus ze worden zeer afhankelijk van deze mensen. Ze zijn gewoon een puppet on a string van dit systeem." Een oplossing is volgens Koster het in dienst nemen van werknemers bij de NPO en hen goed betalen. "Hou op met die omroepen, want ze misbruiken dit."

Een ander gevolg is volgens Koster een "monocultuur in de mening." "De huidige inrichting leidt tot corruptie en ook tot journalistieke misleiding", stelt hij. "Door het systeem zit iedereen in zijn eigen bubbel. En hoe langer mensen als voorzitter in die stoel zitten, hoe meer ze het gaan verdedigen en hoe minder open-minded ze worden."

Benieuwd naar het volledige gesprek tussen Marianne Zwagerman, Rick van Velthuysen en mediajournalist Mark Koster? Beluister dan nu de nieuwste aflevering van Op z’n Kop.