Beste minister-president Jetten

Beste minister-president Jetten,

Ik wilde u een brief schrijven met allerlei stijlvolle, door mij persoonlijk gevonden metaforen, alliteraties en anakoloeten om u op het labbekakkerige van uw AI-gebruik te wijzen, maar dat doe ik niet. Het zou zonde van mijn tijd zijn, u waardeert het - blijkbaar - toch niet. Dus leg ik u het misdadige, onverantwoordelijke en ronduit luie van uw AI-gebruik uit met een simpele drietrapsraket, stijlfiguur die u als fervent AI-gebruiker - en hopman van een kabinet waar hersendood hulpstuk-gebruik blijkbaar diep ingebakken zit - zeker zult herkennen. Let wel: ik heb mijn drietrapsraket gewoon zelf bedacht, ik ben niet ruggengraatloos genoeg om dat aan AI te vragen. U wel.

Want, eerste trap, u maakt gebruik van AI en AI is, nog steeds, al vanaf het prille begin, en bij iedereen bekend, gebaseerd op diefstal. Ik weet nog dondersgoed dat ik het eerste mailtje van mijn uitgeverij binnenkreeg met het verzoek mijn boeken door een checker van onderzoeksplatform The Atlantic te halen, om te kijken of mijn boeken ook in een dataset zaten die door Meta en OpenAI ongevraagd gebruikt was om hun AI mee te trainen. Ook mijn boeken zaten in die set. Ook mijn boeken zijn dus gebruikt om uw social media-tekstjes te verzinnen, en de speeches van uw collega’s Boswijk, Yesilgoz, Tielen en godbetert cultuurminister Letschert. Heb ik voor dat jatten van mijn intellectueel eigendom ooit geld gezien? Nee. Heeft één van de andere Nederlandse schrijvers of uitgevers waarvan de boeken zijn gejat hier ooit geld voor gezien? Nee. Is dit kwalijk? Ja. Is het kwalijker wanneer in plaats van een gemiddelde burger de minister-president dit jatwerk legitimeert? Ja. Want de premier heeft een voorbeeldfunctie.

En zo komen we bij trap nummer twee. Deze week verscheen er een onderzoek waarin gesteld werd dat bijna veertig procent van de Nederlandse vijftienjarigen niet behoorlijk kan lezen. Als ze niet behoorlijk kunnen lezen, kunnen ze ook niet behoorlijk schrijven. Dat hoeven ze ook niet, want elke keer wanneer een docent tegen ze zegt dat ze hun schrijfhuiswerk moeten doen, kunnen ze nu zeggen: maar de premier schrijft ook niet! Dan kunt u wel zeggen dat u en uw medewerkers AI alleen gebruiken ter controle, of om op ideeën te komen, evengoed een hulpmiddel als een rekenmachine dat bij wiskunde is, maar u weet ook dat een beetje middelbare scholier alles in zijn voordeel draait en dat we straks dus met een generatie zitten die  niet meer zonder AI kan schrijven. Dat komt dan mede door u. U heeft een voorbeeldfunctie, uw kabinet heeft een voorbeeldfunctie, elke politicus heeft een voorbeeldfunctie. En als u dan, als premier, in plaats van u te schamen lacherig reageert met ‘tuurlijk gebruik ik AI, net als zoveel Nederlanders’ dan ben u echt het beroerdste voorbeeld denkbaar.

Rest ons nog trap drie, en nee, ik wil hier niet op uw betrouwbaarheid wijzen. Dat politici nu en masse hun spindoctors en speechschrijvers inruilen voor computerprogramma’s is verdrietig, maar niet omdat het politici meer of minder betrouwbaar maakt. Dat we in plaats van uw gevoelens andermans gevoelens horen wanneer u met een ernstig gezicht een spijtbetuiging aan de Molukkers of de gruwelen van slavernij of Westerbork oplepelt, dat was al zo. Noch wil ik het de schadelijke milieueffecten van AI-gebruik benoemen, dat AI-datacentra de wereld kapot maken, dat weten D66-stemmers allang. Nee, ik wil erop wijzen dat u en uw team waarschijnlijk allemaal dure universitaire en hogeschoolopleidingen hebben doorlopen, nu duurbetaalde posities in het centrum van de macht bekleden en voor wat? Om domme prompts aan Amerikaanse computerprogramma’s te voeren. Dat is een behoorlijke verspilling van overheidsgeld. U en uw team worden voor uw originele, door het gesubsidieerde Nederlandse onderwijssysteem gevoede, intellect betaald, niet voor de vinger waarmee u de computer aanzet. Doe gewoon uw werk.