340.000 woningen in tien jaar: de invloed van migratie op de woningmarkt

7 procent

"Wat deed men altijd als het over asielzoekers ging? Dan zei men altijd: 'Ja, het is maar 7 procent van de woningtoewijzingen'", vertelt dr. Jan van de Beek. "Dan bedoelde men alle woningtoewijzingen." Van de Beek legt uit dat er bij 165.000 woningtoewijzingen per jaar een groot deel bestaat uit mensen die al een sociale huurwoning hebben. "Dus die stromen alleen maar door."

Volgens Van de Beek leidt dit tot grote problemen voor starters. "Als iemand een koopwoning koopt, overlijdt of naar een verzorgingshuis gaat, dan is er in ieder geval een sociale huurwoning verlaten." In de praktijk gebeurt dit volgens hem maar weinig.

"Als je 45.000 starters hebt en een derde daarvan is statushouder, dan is het een heel groot effect", legt Van de Beek uit. "Als iemand geen sociale huurwoning heeft, maar er wel graag eentje wil, bijvoorbeeld omdat hij bij zijn ouders op zolder woont, dan kan hij zich inschrijven voor zo'n woning. Voor elke twee ingezetenen is er ongeveer één statushouder die hetzelfde doet, en die krijgt voorrang."

"Dat betekent dat de wachttijd van de mensen die al heel lang moeten wachten ongeveer anderhalf keer zo lang is", legt Van de Beek uit. "En er waren allemaal factcheckers die zeiden: die wachttijd loopt één maand op. Nee, die zeven jaar bijvoorbeeld, die gaat richting tien of elf jaar. Dat verschilt per gemeente natuurlijk. Maar dat zijn enorme effecten."

340.000 woningen in tien jaar

Uit het rapport van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) blijkt dat migratie in de afgelopen tien jaar verantwoordelijk was voor ongeveer 60 procent van de extra woningvraag. "Van de 2,2 miljoen migranten die er in de periode van 2015 tot 2024 naar Nederland kwamen, verbleven er in 2024 nog 1,4 miljoen in ons land", legt Zwagerman uit. 

Een deel van deze migranten bestaat uit studenten en arbeidsmigranten die Nederland inmiddels weer hebben verlaten. "Wat er dan overblijft, die 1,4 miljoen, zijn dan die mensen die als asielzoeker hier gekomen zijn. Deze groep bewoont ongeveer 435.000 woningen", citeert Zwagerman uit het onderzoek.

"In de komende tien jaar wordt rekening gehouden met een woningvraag door migratie van 340.000", legt Zwagerman uit. "Kortom, er moeten nog 340.000 woningen bij voor de migranten die nog gaan komen." Volgens Zwagerman laten deze cijfers zien dat de invloed van migratie op de woningmarkt groot is.

Niet alleen de eerste generatie telt mee

Van de Beek benadrukt dat het onderzoek alleen kijkt naar de woningbehoefte van de eerste generatie migranten. "Dit is alleen het directe effect van migratie, maar er is ook een langetermijneffect doordat er ook een tweede en derde generatie is." Volgens hem hangt de groei van het aantal huishoudens de laatste jaren samen met migratie.

"Als een Nederlands kind geboren wordt uit twee autochtone ouders met vier autochtone grootouders, dan gaat ongeveer rond het moment dat het kind geboren wordt ook een grootouder dood", legt Van de Beek uit. "Dan komt er dus ook weer een woning vrij, dat schuift een beetje zo door."

Volgens Van de Beek doorbreekt migratie deze demografische dynamiek. "Als een immigrant komt en die kinderen krijgt, dan gaat er misschien ook wel ergens een opa dood, maar dat is in het herkomstland." Hij stelt dat het langetermijneffect van migratie wordt onderschat. "Als we de tweede en derde generatie daarin ook meetellen, dan is 100 procent van alle woningvraag de laatste paar jaren migratiegerelateerd."

Wil je het hele gesprek tussen Marianne Zwagerman, Rick van Velthuysen en dr. Jan van de Beek horen? Beluister dan de nieuwste aflevering van Op Z’n Kop.