'Spieren van mensen met long covid en ME/CVS verschillen van die van andere inactieve mensen'

Volgens hoofdonderzoeker en bewegingswetenschapper Rob Wüst zit het verschil onder meer in de kleur van de spieren. De onderzoekers zagen dat de spieren van de patiënten minder rood waren en minder goed functionerende energiefabriekjes hadden. "Rode spieren geven echt een uithoudingsvermogen aan, terwijl minder rode spieren, dus ik bedoel witte spieren, sneller moe worden." 

Doorbloeding en energiefabriekjes

Dat kleurverschil heeft volgens Wüst twee oorzaken. "Dat komt voornamelijk door die energiefabriekjes, de mitochondriën, die zijn rood van kleur, maar ook de doorbloeding." Volgens hem zorgt de doorbloeding ervoor dat zuurstof en energie de spieren bereiken. "Hoe minder bloed in de spieren zit, hoe minder zuurstof en energie er ook naar de spieren kan gaan."

Is inactiviteit de verklaring?

De aanleiding voor het onderzoek lag in eerder onderzoek van de VU. Daaruit bleek al dat er iets in de spieren zit dat kan verklaren waarom mensen met long covid en ME/CVS sneller vermoeid raken. Op die conclusies kwam kritiek. "Ons onderzoek werd toen bekritiseerd door collega's, maar ook mensen uit de maatschappij, die zeiden dat het alleen maar komt door het feit dat patiënten inactief zouden zijn."

Mensen met long covid en ME/CVS zijn vaak minder actief om te voorkomen dat hun klachten na inspanning verergeren. Daarom besloten de onderzoekers de spierveranderingen bij deze patiënten te vergelijken met die van gezonde mensen die langdurig inactief waren. "We hadden toen twee phd-trajecten, die allebei aan dit project werkten, eentje op inactiviteit en een andere op ME/CVS, en die hebben laten samenwerken om te vergelijken: kunnen de verschillen die we zien in de spieren nu verklaard worden door pure inactiviteit? En dat was niet het geval."

Zestig dagen bedrust

Om de gevolgen van inactiviteit te onderzoeken, deden de onderzoekers een studie samen met ESA in Duitsland. Gezonde proefpersonen bleven zestig dagen in bed liggen. Van hen werden kleine stukjes spierweefsel onderzocht. "Daarbij konden we heel goed onderzoeken wat er precies gebeurt als je zestig dagen op bed ligt, als je inactief wordt."

Langdurige bedrust had duidelijke gevolgen. "De eerste tekenen van diabetes ontstaan dan, spieren worden kleiner, en dus ook wat kleinere verschillen zien we in die energiefabrieken. Maar niet zo'n groot verschil als wat we zagen bij deze patiënten." 

Volgens Wüst helpt dat om beter te begrijpen waar de klachten van mensen met long covid en ME/CVS vandaan komen. "We denken dat het helpt te verklaren dat de klachten die mensen hebben, vermoeidheid, verergering van klachten na ernstige inspanning of intensieve inspanning, niet voorkomen bij mensen die puur inactief zijn."

Nog veel vragen

De onderzoekers weten nog niet precies waardoor de spierveranderingen ontstaan. Het is volgens Wüst nog niet met zekerheid te zeggen of die het gevolg zijn van de ziekte of dat mensen er al aanleg voor hadden. Wel ziet hij aanwijzingen dat er tijdens de ziekte veranderingen in de spieren optreden. Hij noemt ook voorbeelden van topsporters die long covid kregen. "Er zijn ook gevallen bekend van heel goed getrainde atleten die ook long covid ontwikkeld hebben. Dat is natuurlijk het beste voorbeeld dat het niet alleen maar inactiviteit kan zijn."

Richting voor vervolgonderzoek

Volgens Wüst geven de resultaten vooral richting aan nieuw onderzoek. "Is het bijvoorbeeld een auto-immuunziekte? Of is er iets aan de inflammatie, zijn er ontstekingen in de hersenen die ons kunnen verklaren waarom de klachten ontstaan?" Hij benadrukt tegelijkertijd dat langdurige inactiviteit op zichzelf ook negatieve gevolgen heeft. "Dat betekent ook dat mensen actief moeten gaan worden, maar het probleem is dat dat niet de klachten kan verhelpen."