Wie was d’Artagnan en wat had hij in Maastricht te zoeken?

Rond 1700, nog geen dertig jaar na zijn dood, werd over d’Artagnan een memoire gepubliceerd door Gatien Courtilz de Sandras. Sandras was zelf een militair, maar probeerde de kost te verdienen met het schrijven van romans en biografieën. "Daardoor geeft hij een beeld van de carrière van d’Artagnan dat al heel erg geromantiseerd is", zegt militair historicus Olaf van Nimwegen bij OVT. Het waren deze memoires waar schrijver Alexandre Dumas in de negentiende eeuw zijn romans op baseerde. Dumas' romans waren een hit en hij maakte van deze historische figuur de iconische held die we allemaal kennen. 

Wie is de echte d’Artagnan 

D’Artagnan werd geboren rond 1610 in de buurt van de Pyreneeën. Zoals zoveel jonge edellieden met weinig vermogen probeerde hij een militaire carrière te maken als musketier. Het zijn van musketier was op zichzelf niet zo bijzonder, in die tijd had Frankrijk naar schatting misschien wel honderdduizend musketiers. Maar d’Artagnan werd een mousquetaire du roi, musketier van de koning, en die vormden een speciaal elitecorps dat zowel te voet als te paard kon vechten. 

Er wordt veel gespeculeerd over hoe zijn carrière precies is verlopen. “Het enige wat we zeker weten is dat hij meevocht in de Tachtigjarige Oorlog. Frankrijk is vanaf 1643 een bondgenoot van de Nederlandse Republiek en valt de Spanjaarden aan in de Zuidelijke Nederlanden, waar d’Artagnan dan ook dient," aldus Van Nimwegen. "Wat ook zeker is, is dat hij in 1667 in een hogere positie terechtkomt. Hij wordt dan kapitein-luitenant van de eerste compagnie van de mousquetaires du roi. En de kapitein van deze compagnie is Lodewijk XIV zelf." Deze erepositie bekleedde hij toen hij in 1673 voor de muren van Maastricht terechtkwam. 

D’Artagnan in de Hel op Aarde 

Hoe dat zo kwam, daarvoor moeten we een klein stapje terug: in het rampjaar 1672 werd de Republiek der Nederlanden van vier kanten aangevallen: door de Engelse koning, de keurvorst van Keulen, de bisschop van Münster en dus het Franse leger. In die tijd wilde Lodewijk XIV met het innemen van Maastricht, wat toen gold als de sterkste vesting van Europa, laten zien dat hij de sterkste vorst van Europa was. Hij trekt erheen met 40.000 soldaten, waaronder zijn elitetroepen, en dus is ook d’Artagnan aanwezig. 

De belegering van Maastricht werd uitgevoerd met de nieuwste militaire technieken van de befaamde ingenieur Sébastien Vauban. Dit zou de voor toen gebruikelijke stormaanvallen overbodig maken, en uiteindelijk ook het lot van Maastricht bezegelen. 

Maar die tactiek paste niet altijd even goed bij de veelal jonge edellieden die zichzelf graag wilden bewijzen, en dus de muren bestormden. Bij een herovering van een al eerder veroverde en weer verloren vesting, leidt d’Artagnan zo een stormaanval. Daarbij sneuvelt hij door een Maastrichtse kogel. Aan het einde van de dag wordt het dodental op rond de tweeduizend geschat. Van Nimwegen: "Het moet een ongelooflijk bloedbad zijn geweest. Lodewijk XIV noemde het zelfs de hel op aarde."