Marga Klompé: van de eerste vrouwelijke minister tot de politici die haar opvolgden
- Nieuws
- Marga Klompé: van de eerste vrouwelijke minister tot de politici die haar opvolgden
"Ik vond het niet eng. Maar mensen vonden het maar gek en ze wisten niet wat het ging betekenen". Zelf stond Marga Klompé niet de hele tijd stil bij het feit dat ze een vrouw was. Toch was het groot nieuws toen zij zeventig jaar geleden werd benoemd tot de eerste vrouwelijke minister in het vierde kabinet van Willem Drees. Als overtuigd katholiek voerde ze een opvallend sociaal-progressief beleid. Je zou haar kunnen zien als boegbeeld voor de feministische stroming, al wilde ze daar zelf liever niet mee geassocieerd worden. Deze zomer maakt De Rode Draad een vierdelige serie over het leven van Marga Klompé en de vele andere 'eersten' die na haar kwamen.
Aflevering 1: Wie was Marga Klompé?
'Mejuffrouw’ Klompé, zoals ze graag genoemd werd, was ongehuwd, intelligent en erg verbonden met het geloof. Even had ze getwijfeld tussen de Partij van de Arbeid en de Katholieke Volkspartij (KVP). Maar al dat rode gedoe vond ze uiteindelijk niks, dus het werd die laatste. In 1948 kwam ze in de Tweede Kamer.
"Ze stond heel sterk in haar schoenen", vertelt Anneke Ribberink, voormalig universitair docent politieke en gendergeschiedenis aan de VU Amsterdam. "Het was een ego, in de goede zin. Het was heel goed dat zij dat zelfvertrouwen had." Ribberink is te gast samen met Gerard Mostert, die een uitgebreide biografie over Klompé schreef.
Aflevering 2: De verzorgingsstaat
Als minister van Maatschappelijk Werk heeft Klompé een groot aandeel gehad in de opbouw van onze verzorgingsstaat. Haar grootste wapenfeit: het invoeren van de Algemene Bijstandswet in 1965. "Die wet wordt echt het sluitstuk van de sociale zekerheid genoemd", vertelt Timon de Groot, postdoctoraal onderzoeker bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis.
Lang was het idee: armenbestrijding is een taak van kerk. Vanaf eind negentiende eeuw verandert er steeds meer met de komst van de vakbeweging. Maar financiële hulp was altijd gekoppeld aan een werkgever. "Klompé zei: er moet ook een vangnet komen voor de groep die buiten de boot valt", vertelt De Groot.
Aflevering 3: Andere eerste vrouwen
Dikwijls staat Marga Klompé in het rijtje met Suze Groeneweg, het eerste vrouwelijke Tweede Kamerlid, en Aletta Jacobs. Die laatste had weliswaar nooit een officiële politieke functie, ze was wel een voorvechter van het algemeen kiesrecht. Maar er zijn nog zoveel meer eerste vrouwen in de politiek. Die kunnen we onmogelijk allemaal bespreken, dus in deze aflevering kiezen we er twee.
Hilda Verweij-Jonker (PvdA) was het eerste vrouwelijke kroonlid in SER (Sociaal-Economische Raad). Ze spande zich in om de arbeidsparticipatie van vrouwen te vergroten en voor de afschaffing van handelingsonbekwaamheid (ook dit jaar zeventig jaar geleden). Margit van der Steen is historicus bij het Huygens instituut voor Nederlandse Geschiedenis en deed onderzoek naar Verweij-Jonker.
Haya van Someren-Downer (VVD) is een compleet ander politiek type en werd de eerste vrouwelijke voorzitter van een politieke partij (1969). Over haar is te gast: Fleur De Beaufort van de TeldersStichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD.
Aflevering 4: Andere ‘eersten’
Wie kent John Lilipaly en Coos Huijsen nog? Ze zijn respectievelijk het eerste Tweede Kamerlid met een niet-westerse migratieachtergrond en het eerste openlijk homoseksuele Tweede Kamerlid. Naast de vrouwen zijn er namelijk nog zoveel meer mensen baanbrekend geweest in de Nederlandse politiek.
Hoe is het om 'de eerste' te zijn en dat daar telkens de nadruk op ligt? Lisa van Ginneken, voormalig Tweede Kamerlid (D66) en zelf de eerste transpersoon in de Tweede Kamer, noemt het een haat-liefdeverhouding. "Aan de ene kant heb ik op zoveel onderwerpen expertise, tegelijkertijd geeft het me steeds weer de gelegenheid om uit te leggen waarom het belangrijk is dat er voor iedereen een gelijkwaardige plek aan tafel is." Ze is te gast samen met politicoloog Zahra Runderkamp, die onderzoek doet naar diversiteit in de politiek.
Gerelateerd
