Ulrike Meinhof 50 jaar dood: 'meest gezochte vrouw in Duitsland'

Voormalig journaliste Meinhof had pas net haar pen neergelegd toen ze begon met bommen gooien. Ze blies in 1972 samen met haar RAF-kameraden meerdere gebouwen op. "Twee Amerikaanse kazernes, een rechter in zijn kever, maar misschien nog wel het belangrijkst: het hoofdkantoor van Bild Zeitung, een Duitse boulevardkrant. Een media-aanval dus, keihard gericht op journalisten", vertelt Pekelder. Ze wilde de verhoudingen in de wereld veranderen: "arme mensen moesten meer bezit krijgen, en rijken moesten meer delen. Ze waren tegen het kapitalisme." Als we niet uitkijken, zo dachten zij, zou het naoorlogse West-Duitsland weer afglijden naar het fascisme, vertelt Pekelder. 

Helmut Schmidt

Het was niet de eerste keer dat Meinhof zich hier hard voor maakte. Sterker nog: al haar hele carrière lang droeg ze deze boodschap uit, en met veel succes. Als columnist en journalist was ze razend populair, vertelt Pekelder. "Ze kon met haar woorden mensen echt enthousiasmeren. Mensen hadden behoefte aan een soort linkse dominee die zegt wat goed en slecht is. En dat kon zij. Ze werd op een voetstuk geplaatst." Ze schreef als journaliste in de jaren ’60 voor het linkse tijdschrift Konkret. "Vooral onder studenten was dit tijdschrift ontzettend populair", vertelt Pekelder. In het begin had het 10.000 abonnees, maar een paar jaar later waren dit er zelfs 50.000, onder andere door de razend populaire columns van Meinhof. Ze werd bekend, verscheen op Duitse televisie en heeft gedebatteerd met Helmut Schmidt, de latere Bondskanselier. Des te verrassender was het voor velen, volgens Pekelder, dat ze deze positie in de weegschaal stelt om terroriste te worden. 

De RAF wordt geboren

Meinhof had inmiddels ervaren dat het haar met de pen niet ging lukken om de wereld te veranderen. "Ze ging een beetje door roeien en ruiten, maar na het tien jaar als journalist te hebben geprobeerd, vond ze dat er een schepje bij moest. Hierin werd ze geïnspireerd door jongere mensen die lieten zien dat zij wél bereid waren zo ver te gaan." In 1970 raakt Meinhof betrokken bij haar eerste militante actie: een bevrijdingsmissie van de communistische terrorist Andreas Baader. Meinhof spring uit het raam, achter Baader en de rest van de ‘bevrijdingscommissie’ aan. "En dit is eigenlijk een omslagpunt", vertelt Pekelder. "In één klap is Meinhof dan de meest gezochte vrouw in Duitsland." De RAF is geboren, en Meinhof zal de rest van haar leven als extreem-linkse terroriste Duits staatsvijand nummer 1 blijven. Het is een beetje alsof Groene Amsterdammer-hoofdredacteur Xandra Schutte opeens terrorist zou worden, vertelt Pekelder: "Dan zou zij ook overal op de Wanted posters terechtkomen."

Geen slachtoffer

Als terroriste raakt Meinhof betrokken bij bomaanslagen, bankovervallen en autodiefstallen. Alleen in het laatste had Meinhof handigheid, vertelt Pekelder. "Tot frustratie en woede van de anderen heeft ze bij een overval wel eens een hele zak geld laten staan. Vanaf toen werd ze wel een beetje uitgemaakt als sukkel. Dan kreeg ze meestal toch een typemachine voor haar neus gezet, zo van: “ga jij maar doen waar je wel goed in bent." In 1972 werd Meinhof gearresteerd. Twee jaar later werd ze dood gevonden in haar cel. "Ze had zelfmoord gepleegd. Destijds geloofden mensen ook wel dat ze vermoord was door de Duitse staat. Er werd geloofd dat de staat zo hard in ging tegen de linkse beweging, en met name tegen vrouwen, dat ze mensen probeerde fysiek te vernietigen." 

Maar hiermee zet je Meinhof te veel weg als slachtoffer, vindt Pekelder. "Het was juist een heel bewuste daad. Zij was nooit een slachtoffer, maar een intelligente en ambitieuze vrouw." Met haar zelfmoord gaf ze haar uitzichtloze situatie nog een politieke betekenis. Door zelfmoord te plegen, beschuldigt ze de staat. "Een laatste daad van verzet", aldus Pekelder.  

Toch vindt Pekelder het "doodzonde dat Meinhof zich als mens zo heeft gereduceerd. Zo’n veelbelovende vrouw, die haar intelligentie opgeeft om een strijdmachine te worden. Ze werd een cliché, een poppetje. Door al haar geweld heeft ze haar stem laten verstommen. Echt heel zonde."