Sobere militaire parade op het rode plein; de geschiedenis van het marcheren

Het rode plein oogde leeg zonder vulling van de tanks. ‘Het is niet dat ze er niet zijn, want ze staan allemaal in de depots. Volgens Rusland zijn ze niet vertoond om operationele redenen en mogelijk Oekraïens terrorisme, maar ik denk dat dit het teken is dat de oorlog ook Moskou zo langzamerhand raakt. Oorlog heeft nooit winnaars en daar zien we hier een van de consequenties van.’ Dat zegt oud-commandant van de landmacht Mart de Kruif, ook bekend van de podcast Veldheren Historisch.

De parade op het Rode plein heeft altijd twee functies: enerzijds de Grote Vaderlandse Oorlog herdenken, anderzijds is het propaganda. Het narratief is: wij worden aangevallen door het Westen, maar wij geven nooit op. De parade is dus vooral voor de eigen bevolking bedoeld stelt De Kruif.

Waarom marcheren soldaten?

Het drillen en marcheren van soldaten begon al in de oudheid, bij de Romeinen. Die ontdekten dat je in formatie de troepen sneller van A naar B kon verplaatsen. Toen de vuurwapens op het strijdtoneel kwamen ontdekte de Nederlandse stadhouder en legeraanvoerder prins Maurits dat je beter in meerdere rijen kon opereren. Ondanks dat je voor een musket twee tot drie minuten nodig had om hem te laden kon je door slim manoeuvreren toch voortdurend vuur uitbrengen, aldus De Kruif.

In de negentiende eeuw waren de Pruisen hier toonaangevend in. Zij zagen het als een symbool van kracht. Ze ontwikkelden de ganzenpas, waarmee je heel dicht op elkaar kon lopen. In Neurenberg werd hier zelfs de architectuur voor aangepast: een paradeweg van negentig meter breed en meer dan een kilometer lang, met stenen die exact de lengte van een pas hadden. Het was puur bedoeld om macht uit te stralen, intern en extern.

De parades van nu

‘Militair gezien hebben parades nu geen nut meer. Nu is het vooral een uiting van kracht, nationale trots of ceremonieel.’ De Kruif legt uit dat we het in Nederland vooral kennen van het veteranendefilé. In landen als Frankrijk en Rusland is het een machtsuiting. Ook in China, Noord-Korea en andere autoritaire landen zie je ze nog veel. De Kruif: ‘Daar wordt ontzettend veel tijd en moeite in gestoken. Die eenheden oefenen weken tot

maanden om exact in de pas te lopen. Wij nuchtere Hollanders kunnen die tijd beter besteden.’