Rockzangeres Anneke van Giersbergen over docu Jeff Buckley: 'Hij kon eigenlijk alles'

Van Giersbergen kwam voor het eerst met Buckley in aanraking toen zijn debuutplaat Grace in 1994 verscheen. "Toen hoorde ik pas van hem, misschien wij allemaal in Europa. En ik was ook wel echt meteen verkocht door zijn stem, de songs, alles." Wat haar vooral raakt, is de intensiteit van zijn zang: "Hij lijkt zijn ziel meteen bij de eerste noot die hij zingt bloot te geven. Als hij zingt, doet hij zijn ogen dicht en dan komt alles eruit wat hij voelt. Dat komt over bij het publiek, en bij mij ook, zeker."

Nieuwe beelden

De documentaire It’s Never Over is bijzonder omdat de regisseur voor het eerst toegang kreeg tot Buckleys persoonlijke archief. Dat levert veel onbekend beeldmateriaal op van vrienden en familie. "Er waren heel veel beelden en foto’s die we nu pas allemaal zien", zegt Van Giersbergen. "Daarin zag je dat hij eigenlijk soms best een clowntje was." Dat beeld staat haaks op hoe Buckley vaak wordt gezien. "Wij kennen hem natuurlijk als een diepe ziel, een romanticus en een poëet. Maar in die filmpjes zie je dat hij veel grapjes maakte en mensen op hun gemak wilde stellen. Dat vond ik een leuke openbaring. Hij was vooral heel lief."

De film laat ook zien hoe Buckley langzaam doorbreekt, spelend in kleine cafés en koffiebars. "Het klassieke verhaal", aldus Van Giersbergen. "Hij stond daar te ginnegappen, speelde covers en nieuwe liedjes. Zijn eigen nummers was hij zo voor een publiek aan het ontwikkelen." Juist die kleinschaligheid bleek voor Buckley belangrijk. "Na alle roem, tours en verkochte platen vond hij dat het allerleukste: gewoon lekker spelen. Daar is hij later ook weer naar teruggegaan."

Stem

Buckleys stem staat centraal in de documentaire. Zijn grote voorbeelden, onder wie Nina Simone en een Pakistaanse zanger die ook in de film te zien is, klinken duidelijk door in zijn werk. "Hij kroop in die personages en vibes, zoals gospel, maar dan moet je dat technisch ook maar kunnen. Hij had een enorm bereik, vier octaven. Hij kon hard zingen, hij kon zacht zingen. Hij kon eigenlijk alles."

Bewondering als last

Dat bleef niet onopgemerkt. Grote namen als David Bowie, Robert Plant en Radiohead spraken openlijk hun bewondering uit. Maar dat had ook een keerzijde. "Zijn helden werden ineens fan van hem", zegt Van Giersbergen. "Robert Plant zei tegen hem: jij bent de beste zanger die er is.

En Jeff is daarna twee dagen verdwenen, zo van slag was hij. Hij wist daar gewoon geen raad mee." Ook het grote platencontract dat Buckley binnensleepte, drukte zwaar op hem. "Tijdens het maken van zijn tweede plaat was de druk enorm. Er moest een nieuwe plaat komen, en er moest een hit op staan. Die creatieve vrijheid die hij eerst had, werd steeds kleiner."

Buckley zou die tweede plaat nooit afmaken. Hij verdronk op dertigjarige leeftijd. Zijn dood is tragisch, maar ook bijna poëtisch. "Op Beale Street", zegt Van Giersbergen. "Dé muziekstraat van Memphis. Heel bijzonder."