Wanneer gaat een hybride oorlog over in een echte oorlog?

"Bij een hybride aanval vallen er niet direct doden", legt Bolder uit. "Tegelijkertijd zijn het handelingen die heel nadrukkelijk destabiliserende of vernietigende effecten kunnen hebben." Daarnaast is het vaak moeilijk aan te wijzen wie erachter zit. "Degene die het onderwerp is van zo'n hybride aanval, die moet dan maar aantonen wat het precies was en wie erachter zit en wie het gedaan heeft."

Staatsgesponsord terrorisme

Bolder zou de aanvallen op het vliegveld van Leipzig niet scharen onder hybride aanvallen. "Op het moment dat je kunt aanwijzen wie de aanval gedaan heeft, dan is het geen hybride aanval meer omdat je weet wie erachter zit." Volgens Bolder kwalificeren deze aanvallen zich een trede hoger. "Kaja Kallas, de EU-vertegenwoordiger voor buitenlands veiligheidsbeleid, sprak van staatsgesponsord terrorisme."

De grens tussen een hybride oorlog en een conventionele oorlog is lastig te bepalen volgens Bolder. "Er zijn niet echt definities voor wat nou precies die grens is. vaak gaan hybride aanvallen ook gepaard met cyber-aanvallen. Dat zien we ook met desinformatie en propaganda."

Geschikte reactie

Een goede reactie op dergelijke aanvallen is lastig, zegt Bolder. "Het gevaar is dat als je escaleert dat je dan in een openlijk conflict komt. Maar als je niks doet, dan denkt degene die de aanval heeft uitgevoerd: 'Hé, dat is leuk. Ik heb angst gezaaid. Ik ga dat nog een keer doen en ik ga nu iets verder.'"

Duitsland kondigde maatregelen aan om drone-aanvallen te voorkomen. Bolder: "Je kunt niet niks doen. Maar of dit nu echt een oplossing is? Duitsland is een behoorlijk dichtbevolkt land. Je kunt niet zomaar kogels gaan afschieten op drones." Daarnaast is Duitsland ook een groot land, wat de situatie verder bemoeilijkt. "Als je alle vliegvelden bijvoorbeeld wil beschermen tegen drone-aanvallen, zul je op al die vliegvelden eerst allerlei detectieapparatuur moeten hebben.

Meer bewustzijn

Volgens Bolder is een hybride oorlog vaak gericht tegen besluitvorming. "In dit geval bijvoorbeeld over de steun aan Oekraïne. Als dat een onderwerp is, die steun aan Oekraïne, worden we daarop aangevallen." Daar zou ook de oplossing kunnen liggen, zegt Bolder. "Als we nou van tevoren zorgen dat die steun aan Oekraïne voor jarenlang vastgetimmerd is, financieel en militair, dan kan daar niet meer aan getornd worden."

Bolder pleit voor meer bewustzijn. "De regering zal ons moeten vertellen, dit is aan de hand, let hier op. Zoveel acties zijn er geweest, dankzij uw oplettendheid en dankzij getraindheid van de politiediensten en de veiligheidsdiensten hebben we ook dit en dit kunnen voorkomen."