De nucleaire geschiedenis achter het akkoord tussen Groenland, de VS en Denemarken

Jensen heeft de gesprekken nauwlettend gevolgd: "Er stond echt wat op het spel. Trump zei dat hij desnoods met geweld Groenland in wilde lijven. In Denemarken werd toen gereageerd dat er op een internationale werkgroep ingezet zou worden. Iedereen moest er toen over lachen, maar het is nu toch gelukt. Een akkoord waar iedereen tevreden over is."  

Niet het eerste akkoord 

Dat dit gelukt is, is heel bijzonder, volgens Jensen: "Er moeten ongelofelijk goede onderhandelaars aan tafel hebben gezeten, vanuit Denemarken en vanuit Groenland zelf." Dat Groenland zelf aan tafel zat maakt dit nieuwe akkoord ook uniek: "Er lag vanaf 1951 al een akkoord, gesloten tussen alleen Denemarken en de Verenigde Staten. Daarin stond al dat er Amerikaanse militaire bases op Groenland mochten staan. Er staan een paar nieuwe dingen in het akkoord, maar heel veel verschilt het niet."  

Ook de soevereiniteit van Groenland en Denemarken wordt erkend in het akkoord. En dat zorgt voor opluchting, maar ook voor wat wantrouwen: "We hebben natuurlijk wel met Trump te maken. Mijn zorg is dat het om meer gaat dan de safety waar Trump het over had, maar vooral over de grondstoffen. Er ligt gewoon olie en een rijkdom aan mineralen op Groenland. De Verenigde Staten blijven een hebberig land. We hebben het over roofkapitalisme. Als ze er eenmaal zitten, kan dat misschien helemaal niet meer van de baan." 

Atoomschandaal 

Dat in dit akkoord de aandacht onder andere ingaat op opruimen van afval is geen toeval. In 1968, aldus Jensen, vond er een groot atoomschandaal plaats: "Een vliegtuig met vier atoombommen aan boord is neergestort op Groenland. Dat leidde tot een vuurzee. De meeste rommel is toen opgeruimd, maar er zijn maar drie bommen gevonden. Ergens op Groenland liggen nog de resten van die bom."  

Het opruimen van de bommen gebeurde in groot geheim, maar was ook oneerlijk: "De Amerikanen kregen beschermende pakken, maar de Groenlanders en Denen droegen die niet. Anders zou het duidelijk zijn dat er iets aan de hand was, en dat Denemarken op de hoogte was van deze vlucht." 

Maar de Deense premier was persoonlijk op de hoogte van de aanwezigheid van deze wapens, ook al voor dit vliegtuig neerstortte. Groenland was destijds een kernwapenvrije zone, terwijl deze atoombommen toch vervoerd werden. Later werd dit toch ontdekt, vertelt Jensen: "Pas in 1988 is dit boven water gekomen door het graafwerk van een Deense journalist." 

Kernwapens onder het ijs

Het is niet het enige atoomgeheim op het eiland. Zo hebben de Verenigde Staten tijdens de Koude Oorlog flink wat kernwapens gestald op Groenland: "Dat is een drama geworden. De kernwapens moesten veilig onder de grond liggen, maar het ijs smolt. Toch zijn, onder de dekmantel van klimaatonderzoek, 48 kernwapens daar gestald. Zonder dat de Groenlanders ervan afwisten, maar wel met medeweten van Denemarken."  

Dat er nu ook over het opruimen van zulk afval nieuwe afspraken zijn gemaakt, is dus goed voor Denemarken en Groenland. Zeker nu het ijs smelt: "Amerika is nu verplicht om de rotzooi die ze daar hebben achtergelaten op te ruimen. Dat is heel bijzonder, vooral gelet op wat Trump heeft gezegd bij de bijeenkomst van de VN. Klimaatverandering is volgens hem een hoax, maar er staat toch mooi in dat akkoord dat dat afval opgeruimd moet worden", aldus Jensen.