Hoeveel invloed hebben stapelkortingen op ons koopgedrag? 'Het is moeilijk te laten liggen'

De Consumentenbond heeft de Albert Heijn opgeroepen om te stoppen met bulkaanbiedingen. Vooral tijdens de Hamster-weken zouden tot overconsumptie leiden. De supermarkt blijkt ook het meest aan stapelkortingen te doen. Zo zijn er zo'n 1500 aanbiedingen per week te vinden. Hoewel dat voordelig lijkt, pakt het juist vaak duurder uit, omdat consumenten spullen kopen die ze vaak niet nodig hebben. 

Dief van je eigen portemonnee

Bovendien zijn het vaak de ongezonde producten, zoals chips, die in de aanbieding zijn. "Dat leidt ertoe dat mensen denken: daar moet ik meer van kopen", legt Van Lin uit. "Je komt die aanbieding tegen en je ziet één plus één gratis, dan is het moeilijk om te laten liggen. Je voelt je dan een dief van je eigen portemonnee als je daar niet aan meedoet." Volgens Van Lin is de aanbieding an sich geen probleem, alleen als het ervoor zorgt dat men "meer gaat consumeren." 

Verspilling

"Op het moment dat jij meer koopt, netjes een voorraadje aanlegt en niet meer gaat consumeren dan eerder, dan valt er wat voor te zeggen dat dat soort aanbiedingen prima hun werk doen", stelt Van Lin. Maar wanneer het tot overconsumptie leidt, en zeker als dat van ongezonde producten is, wordt het een probleem. Uit eigen onderzoek van de Tilburg University blijkt echter dat er niet snel sprake is van extra verspilling van producten. 

Loyaliteit

De stapelkortingen en vele aanbiedingen zorgen wel voor binding met de supermarkt, gaat Van Lin verder. "Op het moment dat jij meer producten tegelijkertijd koopt, ga je in de tussentijd niet naar een andere supermarkt." Daar spelen de supermarkten ook op in, bijvoorbeeld met een Persoonlijke Bonus zoals bij de Albert Heijn. "Je kunt daardoor een aanbieding krijgen voor een product dat je eerder hebt gekocht. Maar vaak zie je ook dat je een aanbieding krijgt voor een product dat daar misschien wat op lijkt, met het idee om de consument te verleiden om ook eens een ander product te kiezen."

Fabrikanten

Het zijn over het algemeen ook de A-merken die in het voordeelfoldertje terechtkomen. En daar zijn twee redenen voor, zegt Van Lin. Allereerst om fabrikanten zelf een deel van de aanbieding financieren. Als een huismerk dat zou doen, komt dat dus uit de portemonnee van de supermarkt zelf en dat is niet kostenefficiënt. "En de andere reden is dat de consument toch wat sneller omfietst op het moment dat er een bekende in de aanbieding is dan dat er een huismerk in de aanbieding is." 

Vlees

Supermarkt Jumbo kondigde een tijd geleden aan te stoppen met vleesaanbiedingen, maar zijn daar inmiddels wel weer mee begonnen omdat andere supermarkten niet volgden. "Voor een groot deel van de consumenten is prijs toch gewoon een heel belangrijke factor. En die kiezen dan voor een andere supermarkt", legt Van Lin uit. 

Benadeeld

De aanbiedingen werken alleen niet voor álle consumenten, sommigen worden er zelfs door benadeeld. Zo zijn er consumenten die het niet kunnen betalen om heel veel producten vooruit te kopen, zoals twee grote flessen wasmiddel of een aantal flessen shampoo. En anderen hebben de ruimte helemaal niet in huis om een voorraad aan te leggen en kunnen dus geen gebruikmaken van zo'n aanbieding. 

Bescherming

Van Lin benadrukt ook nog dat het niet de fabrikanten zijn die met deze stapelkortingen komen. De supermarkten zijn namelijk een stuk 'machtiger' en kunnen die kortingen dus afdwingen. In Frankrijk wordt dat al deels aan banden gelegd. De overheid heeft namelijk een wet ingevoerd om (boeren)bedrijven te beschermen tegenover de machtige supermarkten. Zo mag de korting maximaal oplopen tot 34 procent, zodat de (boeren)bedrijven beschermd blijven.