Wat gaat er mis in ons migratiebeleid?

Volgens Van Ojik gaat er veel mis in de opvang in Nederland zelf, maar heb je bij bijna alles andere landen nodig. "Of je nou mensen wil terugsturen die uitgeprocedeerd zijn, of dat je mensen wil tegenhouden die een gevaarlijke overtocht gaan maken, of als je mensen wil opvangen in de regio." 

Eenrichtingsverkeer

Het probleem zit volgens Van Ojik in de samenwerking met die andere landen. "Wat we vaak, gek genoeg, vergeten, is dat die landen met wie we dat allemaal moeten regelen zelf ook ideeën hebben over wat zij belangrijk vinden, hoe zij het willen." 

Van Ojik vergelijkt de situatie met eenrichtingsverkeer. Hij stelt dat er ook geluisterd moet worden naar wat andere landen belangrijk vinden. "Die willen misschien studiebeurzen, visa. Die willen misschien arbeidsmigratie, technische opleidingen, investeringen, handel. En als je allemaal zegt, ja, maar sorry, wij willen het alleen maar over migratie hebben. Dan doe je iets fout." 

Veranderde wereld

In het verleden werd het stoppen met ontwikkelingshulp weleens ingezet bij onderhandelingen. "Nou, dan zei een land als Ghana, tegen wie we dat zeiden, dan stop je toch met je ontwikkelingssamenwerking. Dan ga ik met China samenwerken of met een andere partner, met Turkije of wat dan ook." Van Ojik zegt dat we moeten leren dat de wereld veranderd is. "Wij hebben het in die wereld niet meer voor het zeggen. Dat kunnen we stom vinden, maar deal er maar mee, zou ik zeggen."

De relatie met Marokko is een concreet voorbeeld waarin meer werd gekeken naar wat dat land belangrijk vond. Die relatie bereikte op het gegeven moment een dieptepunt, zegt Van Ojik. "Een Marokkaanse minister nam de telefoon niet eens meer op als de Nederlandse staatssecretaris belde." Volgens Van Ojik wordt er nu meer geprobeerd om met Marokko te praten over wat zij belangrijk vinden. "En dan zie je heel voorzichtig, maar dat is een proces van de hele lange adem, dat er misschien resultaten geboekt kunnen worden. Alleen, ja, politici hebben weinig oog voor die lange termijneffecten."

'Sturen op recht en resultaat'

De ondertitel van het rapport luidt 'Sturen op recht en resultaat'. Volgens Van Ojik is het huidige beleid niet altijd in lijn met het recht. "Op papier wordt het belangrijk gevonden, maar in de praktijk wordt er heel vaak de hand mee gelicht." Daarom worden er in het rapport concrete voorstellen gedaan. "Je moet onafhankelijk toezicht regelen. Je moet zorgen dat als er mensenrechten geschonden worden, dat er ook daadwerkelijk consequenties aan verbonden zijn." 

Ook voor het opvolgen van de adviezen door de regering is geduld nodig, zegt Van Ojik. Maar resultaten hoeven ook niet tien jaar op zich te laten wachten, volgens hem. "Nou ja, het voorbeeld van Marokko toont aan dat dat toch wel binnen een paar jaar kan." Daarnaast benadrukt Van Ojik dat de investeringen niet altijd geld hoeven te kosten. "Een investering kan ook zijn dat je visa verstrekt aan mensen die hier familie willen bezoeken. Nederland is altijd heel moeilijk met het geven van visa, bijvoorbeeld."