Binnenland

Nederlanders ervaren steeds meer hufterigheid, maar wijzen vooral naar anderen 'Bedreiging voor de samenleving'

foto: ANP

Nieuws
Nederlanders ervaren steeds meer hufterigheid, maar wijzen vooral naar anderen 'Bedreiging voor de samenleving'

Middelvingers in het verkeer, afval op straat, voordringen of schelden langs de lijn: veel Nederlanders ervaren steeds vaker hufterig gedrag om zich heen. Uit onderzoek van het Haag Centre for Strategic Studies (HCSS) blijkt dat een grote meerderheid verhuftering ziet als een bedreiging voor de samenleving. Tegelijkertijd vinden mensen het lastig om hun eigen rol daarin onder ogen te zien. "De regels gelden wel, maar niet voor mij. Zo denkt iedereen wel eens," zegt Gerben Bakker in Villa VdB.

Volgens Gerben Bakker, programmadirecteur Nationale Veiligheid en Weerbaarheid bij HCSS, is hufterigheid moeilijk exact te meten. Het gaat vaak om klein leed dat nergens wordt geregistreerd. Wel is onderzocht hoeveel hufterig gedrag mensen waarnemen en hoeveel zorgen zij zich daarover maken. En daar zit volgens Bakker een opvallende tegenstelling. Mensen ervaren veel hufterigheid, maar zien zichzelf zelden als onderdeel van het probleem. "We hebben de neiging om niet onszelf als hoofdschuldige aan te wijzen", legt hij uit. "Zo vinden mensen dat regels belangrijk zijn, maar maken ze voor zichzelf soms een uitzondering."

Van peuken tot voordringen

Hufterigheid kent volgens Bakker verschillende vormen. Het kan gaan om relatief klein gedrag, zoals bellen in een stiltecoupé of met een fatbike door een drukke winkelstraat rijden. Maar ook afval laten liggen, voordringen, bedreigen of hulpverleners lastigvallen wordt genoemd.

Bijna driekwart van de ondervraagden maakt zich zorgen over een samenleving die steeds verder uit elkaar komt, blijkt uit onderzoek. Hufterig gedrag kan volgens Bakker bijdragen aan een neerwaartse spiraal: als mensen zien dat anderen zich niet aan regels houden, worden zij zelf mogelijk ook minder geneigd zich eraan te houden. Dat herkent Anton Damen, die als 'plandelaar' tijdens zijn wandelingen zwerfafval opruimt. Tijdens zijn wandeling van vijf minuten naar het Media Park in Hilversum verzamelde hij een hele zak met afval. Daarin zat, naast het afval dat je normaal vindt, maar liefst 237 sigarettenpeuken.

Lees ook

Ondanks succes wordt afvalsysteem Diftar gehaat: 'Afval is emotie'

Volgens Damen kan zelf het goede voorbeeld geven helpen om de norm te veranderen. Steeds meer mensen gaan met grijpstok en vuilniszak de straat op. Waar dat twintig jaar geleden nog bijzonder was, is het inmiddels een vertrouwd beeld. "Ik merk om mij heen dat pendelaars daadwerkelijk verschillen opmerken, in tegenstelling tot mensen die geen troep opruimen. Zij klagen alleen maar dat het erger wordt."

Niet alleen strengere regels

Zowel Bakker als Damen ziet meerwaarde in initiatieven van onderop. Tegelijkertijd moet ook worden gekeken naar de inrichting van de openbare ruimte en naar handhaving. Damen wijst op de sigarettenpeuken die hij onderweg heeft gevonden. Wie rookt, kan zijn peuk niet altijd kwijt als er geen asbak in de buurt is. "Driekwart van de mensen ziet hufterigheid als gevaar, het wordt tijd dat daar iets aan gedaan wordt."

Volgens Bakker is uiteindelijk een bredere maatschappelijke discussie nodig: welke normen willen Nederlanders met elkaar hanteren? Niet alleen regels en handhaving zijn daarbij belangrijk, maar ook het gedrag dat mensen elkaar dagelijks laten zien. "Wie een minder hufterige samenleving wil, kan niet alleen naar de ander wijzen. Ook het eigen gedrag en het goede voorbeeld spelen een rol."