Verpleegkundigen zien te vaak dat patiënten worden doorbehandeld

Volgens haar komt onnodige doorbehandeling tegenwoordig minder vaak voor dan vroeger. Dat komt omdat er steeds meer aandacht is voor palliatieve zorg. Toch is er volgens haar nog veel ruimte voor verbetering. De enquête bevestigt dit. 

Palliatieve zorg 

Palliatieve zorg is gericht op de kwaliteit van leven van mensen die ongeneeslijk ziek zijn, of zich in de laatste fase van hun leven bevinden. Het doel is niet meer om de ziekte te genezen, maar om klachten te verlichten. Daarnaast is er veel aandacht voor de wensen en behoeften van de patiënt en diens naasten. 

Volgens Bergkamp ligt een belangrijke oorzaak van overbehandeling in de manier waarop artsen worden opgeleid. Zij worden vooral getraind om ziekten te behandelen en mensen te genezen waar als mogelijk is. Klinisch geriater en hoogleraar geriatrie bij het Radboudumc Marcel Olde Rikkert gaat daar iets dieper op in. "Ieder behandelingstraject betekent dat er geld binnen komt voor het ziekenhuis. Er zijn teveel prikkels die acties en actieve behandelingen belonen, en te weinig prikkels die begeleiding belonen. En dat houdt dit scheve systeem helaas in stand."

Goed contact met de patiënt 

Verpleegkundigen hebben een andere functie dan artsen. Volgens Bergkamp hebben zij eerder een signalerende rol. Verpleegkundigen brengen vaak veel meer tijd met patiënten door dan artsen en merken daardoor eerder wanneer klachten toenemen, of een patiënt zich anders voordoet tegenover een arts dan hij zich daadwerkelijk voelt. Ook gesprekken met familie kunnen belangrijke signalen opleveren.

Uit de enquête blijkt dat 62 procent van de verpleegkundigen vindt dat zij een formele rol zouden moeten krijgen bij de beslissing om een behandeling te stoppen. Bergkamp is het hier echter niet mee eens. Goede samenwerking en een open gesprek rond de patiënt zijn volgens haar belangrijker. "Je moet de zorg zo simpel mogelijk houden", zegt Bergkamp. "Gewoon een goed, vakbekwaam team om de patiënt heen verzamelen."

Een niet-behandelingsverklaring

Een voorbeeld van waar het mis ging, is dat van de 86-jarige Tijmen Rozenboom. Hij had al jarenlang een niet-behandelverklaring, maar werd na een ziekenhuisopname toch behandeld. Volgens zijn vrouw en dochter leidde dat tot een zeer zware periode. Na veertien dagen werd de behandeling uiteindelijk gestopt en overleed Rozenboom in het ziekenhuis. 

Bergkamp benadrukt dat een niet-behandelverklaring alleen goed werkt als deze onderdeel is van een duidelijke zorgafspraak. Een verklaring van de notaris is niet genoeg, er moeten ook duidelijke afspraken gemaakt worden met de huisarts. Zij kunnen ervoor zorgen dat de wensen en gemaakte afspraken in het patiëntendossier worden vastgelegd, en zo dus met het ziekenhuis worden gedeeld. "Goede communicatie blijft het belangrijkst."

Dit voorbeeld wordt morgen besproken in Meldpunt Actueel van MAX, om 19.50 uur op NPO 2.