Emotie bij een rechter: 'We zijn als rechter ook allemaal mens'

De rechters zeiden tegen Mark S. dat zijn verklaringen niet te rijmen zijn met de vele berichten in het dikke dossier dat ze hadden bestudeerd. Voor de slachtoffers was er geen enkel financieel gewin en in berichten is sprake van duidelijke opdrachten en grove taal. Een van de rechters noemde het "een beetje een schizofreen verhaal". Uitzonderlijk is een emotionele reactie van een rechter niet. De verdachte draaide om hete brij heen, wat bij de rechter leidde tot uiting van frustratie en twijfel over zijn uitspraken: "Ze wilde toetsen hoe hij er echt in zat en deed ze op een manier die heel duidelijk was voor de verdachte en de mensen in de zittingszaal. De rechter ging niet klakkeloos aannemen wat hij zei. Dat is ook eerlijk voor de verdachte, want hij kan daarop reageren."

Positie rechters

Deze ontwikkeling heeft met twee zaken te maken, zegt Janssen. "Wij komen dichtbij verdachten, dat proberen we te doen om hen ook uit te dagen om te vertellen over wat er is gebeurd. Dat doen we de laatste jaren meer en dieper." En slachtoffers kregen de afgelopen jaren ook een grotere rol in strafzaken, onder andere door het spreekrecht. Daardoor wordt er  meer rekening gehouden met belangen, maar zorgt ook voor meer emotie in rechtszaal. Het andere punt is dat rechters anders in de maatschappij staan. Voorheen was er meer afstand tussen de rechter en de mensen die naar de rechtszaal kwamen voor een proces, tegenwoordig is dat minder het geval. Daar hoort bij dat je emotie kunt laten zien, legt Janssen uit.

Professional of persoon?

Maar waar ligt dan de grens? Janssen haalt een voorbeeld aan uit zijn eigen werk als strafrechter, in de zaak tegen Willem Engel die verdacht werd van opruiing in de coronatijd. Janssen was verontwaardigd over de houding van Engel en maakte dat aan hem duidelijk: "Ik ging hard praten en liep weg. Verder dan dat moet het niet gaan. Ik was boos." Hij onderbrak de zitting en maakte het daarna goed. "Je zit daar natuurlijk niet als jezelf, maar als professional en als onderdeel van het instituut. En of jij of een ander er zit, dat moet niet uitmaken. Maar we zijn als rechter ook allemaal mens. En ik vind, collega's vinden dat ook, dat je daar iets van mag laten zien omdat je dan het werk nog veel beter kan doen."