appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
STER Advertentie

'Hoge verwachtingen decentralisatie niet waargemaakt'

NOS/JEROEN VAN EIJNDHOVEN
maandag 16 november 2020 | NOS | Redactie

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) rekent af met hooggespannen verwachtingen van de decentralisatie van zorg- en ondersteuningstaken van het Rijk naar gemeenten. "Er waren in 2015 allerlei prachtige gedachten, maar in de praktijk blijkt dat het niet is gelukt", stelt onderzoeker Mariska Kromhout.

Het Rijk moet volgens haar dringend zaken veranderen. "We denken dat de verwachtingen te hoog gespannen waren. De participatie is niet toegenomen, mensen zijn niet meer voor elkaar gaan zorgen. Je kan echt wel iets doen aan de ingewikkelde regelgeving. Niets doen is geen optie", zei ze in het NOS Radio 1 Journaal.

Mariska Kromhout over decentralisatie zorg

Taak van de gemeenten

Vijf jaar geleden werd de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet en de Participatiewet een taak van de gemeenten. Meer maatwerk, zelfredzaamheid, hulp uit het eigen netwerk - en dat allemaal met minder geld, was de gedachte.

Volgens die zorgwetten moeten gemeenten kwetsbare mensen hulp bieden. Het gaat een brede groep, met veel verschillende problemen: kinderen, ouderen en mensen met een beperking en afstand tot de arbeidsmarkt. Het idee was om hulpbehoevende burgers sneller en beter te helpen, maar dat is niet gelukt, concludeert het SCP nu.

"Als je bijvoorbeeld kijkt naar de Participatiewet, dan zijn die mensen er nauwelijks op vooruit gegaan en sommigen zijn er zelfs op achteruit gegaan", zegt Kromhout. Ook de arbeidsparticipatie is de afgelopen jaren niet verbeterd.

Veel knelpunten

In de jeugdzorg zijn de wachtlijsten nog steeds te lang, ook bij de Jeugdbescherming. En daar zitten nou precies de kwetsbaarste kinderen, zegt Kromhout.

Ook maakt ze zich zorgen om ouderen met een zorgvraag die steeds langer thuis moeten blijven wonen. "De groep ouderen die tussen thuis en het verpleeghuis in zit, wordt niet goed geholpen."

Het zijn een paar van vele knelpunten van de decentralisatie, waardoor de meest kwetsbare mensen soms aan het kortste eind trekken. Kromhout wijst erop dat veel mensen wel hulp krijgen. "Maar er wordt te veel verwacht van mensen zelf en hun netwerk. In veel gevallen kunnen ze niet voor zichzelf zorgen en er is niet altijd iemand in het eigen netwerk die kan helpen."

Structurele tekorten

De decentralisatie ging gepaard met de verwachting dat gemeenten het met minder geld af konden, maar zij komen nu al jaren structureel geld tekort. Het SCP verwacht dat de komende jaren het aantal kwetsbare mensen eerder zal toe- dan zal afnemen, mede als gevolg van de coronacrisis.

De pandemie creƫert nieuwe kwetsbare groepen die een beroep zullen doen op ondersteuning. Daarmee zullen ook de uitgaven toenemen. "We hebben geen financiƫle analyse gemaakt, maar alleen meer geld erbij is niet genoeg", zegt Kromhout.

Nu actie, 'geen tijd te verliezen'

Samen met haar collega's adviseert Kromhout om zo snel mogelijk actie te ondernemen. Het Rijk moet volgens haar "herbezinnen en bijsturen". Er moet een realistischere kijk komen op zelfredzaamheid en de zogenaamde zorgzame samenleving, aldus Kromhout.

In de praktijk moeten de verschillende ministeries beter samenwerken, de regels en procedures moeten simpeler worden en moet er meer vanuit de burger worden gedacht. "En dat moet liever vandaag nog dan morgen."

Kromhout vreest dat de aanbevelingen een jaar in de kast verdwijnen door de aankomende verkiezingen en kabinetsformatie. "Het gaat om kwetsbare mensen, dus er is geen tijd te verliezen."

NOS Radio 1 Journaal over decentralisatie zorgwetten

Download de NPO Radio 1-app

Met onze app mis je niks. Of het nou gaat om nieuws uit binnen- en buitenland, sport, tech of cultuur; met de NPO Radio 1-app ben je altijd op de hoogte. Download 'm hier voor iOS en hier voor Android.

Correctie melden

STER Advertentie
Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1