Moeten kerken meer aan zorg doen? 'Het is alsof de overheid problemen over de schutting gooit'

Kerken moeten een actievere rol gaan spelen in de Nederlandse gezondheidszorg. Die oproep deed minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg) afgelopen maandag in een kerk bij de opening van het academisch jaar van de Protestantse Theologische Universiteit in Utrecht. Volgens haar hadden kerken die actieve rol vroeger wel, maar zijn ze die in de loop van de jaren kwijtgeraakt.

Doen kerken te weinig aan zorg voor de ander?

De minister heeft wel een punt, ook al was het misschien wat bot verwoord, zegt Lambert Pasterkamp. Hij doet onderzoek naar kerk en samenleving. "Wat mij betreft heeft ze een punt. Ze gooide wel een flinke steen in de vijver, misschien een wat botte steen. Maar ik vind er wel wat in zitten. Volgens mij is ze bezig met een zoektocht naar de zorgzame samenleving, zoals ze dat zelf noemt. De zorg in Nederland verandert en daar kunnen kerken een flinke rol in spelen. Dat deden ze al en ik denk dat ze kerken aanmoedigt om die rol te laten groeien", vertelt hij.

Hij ziet dat de kerken iets belangrijks kunnen bieden, wat de gezondheidszorg niet zo goed kan: "We krijgen steeds meer door, ook artsen en psychiaters, dat het in de zorg ontzettend belangrijk is dat je bent verbonden met de mensen om je heen. Dat is nou net iets wat veel zorginstellingen niet zo makkelijk kunnen regelen, maar wat in de kerk op een hele natuurlijke manier gebeurt. Door bijvoorbeeld een plek te zijn waar mensen doordeweeks terecht kunnen voor koffie, een goed gesprek en een luisterend oor. Ik denk dat dat al veel klachten aan eenzaamheid scheelt."

'Ik word er kriegelig van'

Als je het één kerk niet kan kwalijk nemen te weinig zichtbaar te zijn, is het de Pauluskerk in Rotterdam. Deze kerk staat bekend om hulp aan onder andere daklozen en verslaafden. Ook hier vallen de uitspraken van de minister slecht, zegt dominee Martijn van Leerdam: "We doen al wat de minister zei. Elke dag ontvangen we tussen de honderd en tweehonderd dakloze buitenslapers en we hebben dat de afgelopen tien tot vijftien jaar enorm zien toenemen. Er was een tijd dat de overheid het voortouw nam op dit gebied, maar nu zien we een terugtredende overheid. We zien steeds meer dakloze mensen op straat die ‘nee’ te horen krijgen als ze zich melden op het stadhuis. Daarom is de toespraak wel een beetje slecht gevallen in onze kringen. Het is alsof ze een probleem over de schutting probeert te gooien."

Ook wat de dominee betreft, is zorg voor de ander meer dan alleen een koffie-ochtend voor ouderen organiseren. Maar toch voelt het alsof de overheid haar verantwoordelijkheid afschuift, stelt hij. "Wij geloven met onze handen. Maar we hebben steeds meer het gevoel dat overheden, gemeentes, maar zeker ook het Rijk het liever aan ons overlaten, omdat ze er zelf geen raad mee weten. Inhoudelijk snap ik de diagnose wel en moedig ik andere kerken aan om hun werk serieuzer te nemen. Maar als dat in de plaats komt van een goed functionerende overheid, word ik daar wel een beetje kriegelig van."

Een langere versie van dit artikel is te lezen op het platform DIT. Hierin lees je ook wat ChristenUnie-leider Mirjam Bikker ervan vindt.