Hitteplan is geen betutteling: 'Voor ouderen kan warmte levensgevaarlijk zijn'

Waarom ouderen extra kwetsbaar zijn

Volgens Olde Rikkert raken ouderen vanaf ongeveer 75 jaar minder goed hun warmte kwijt. Hij vergelijkt hen met een oldtimer die met te weinig koelvloeistof rijdt. "Water is onze koelvloeistof", zegt hij. "Jongeren bestaan voor ongeveer twee derde uit water, ouderen nog maar voor de helft. Verlies je daar ook nog vocht door zweten bij, dan kun je jezelf niet meer voldoende afkoelen." Daardoor kunnen organen, zoals de nieren, beschadigd raken en in ernstige gevallen zelfs een hitteberoerte ontstaan. Vooral ouderen die minder zelfredzaam zijn of meerdere medicijnen gebruiken, lopen extra risico. 

Volgens de geriater schuilt het gevaar bovendien niet alleen buiten. Ouderen merken vaak niet dat de temperatuur binnenshuis ongemerkt oploopt. "Daardoor zien we op warme dagen steeds meer ouderen op de spoedeisende hulp met klachten die uiteindelijk terug te leiden zijn naar oververhitting."

Meer dan 'gewoon wat water drinken'

Sommigen vinden het hitteplan betuttelend, omdat de adviezen vanzelfsprekend lijken. Toch is dat volgens Olde Rikkert te simpel gedacht. "Ouderen voelen vaak minder dorst. Dan moet water eigenlijk op recept." Hij pleit daarom voor concretere adviezen, zoals ongeveer twee liter water per dag drinken, tenzij daar een medische reden voor is, en extra alert zijn op signalen van uitdroging.  Ook het idee dat ouderen zelf wel aanvoelen wanneer ze uit de zon moeten gaan, klopt volgens hem niet altijd. Aanleiding is een voorbeeld van een zorginstelling waar bewoners zelf mogen bepalen of ze in de zon gaan zitten. Een bewoonster van in de negentig liep daarbij een zonnesteek op. "Braken is echt een signaal dat het lichaam het niet meer aankan", waarschuwt Olde Rikkert. 

Ook zorginstellingen moeten vooruitdenken

Volgens de geriater ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij ouderen en hun familie. Ook zorginstellingen en huisartsen moeten zich beter voorbereiden op warme periodes. Zo is goede koeling in veel zorginstellingen nog altijd niet vanzelfsprekend. Daarnaast kunnen sommige medicijnen tijdens een hittegolf extra risico's geven. Plastabletten of middelen die het zweten remmen, moeten volgens Olde Rikkert soms tijdelijk worden aangepast, altijd in overleg met de huisarts. "Dat plan moet eigenlijk al in april of mei klaarliggen, voordat de hitte begint." 

Juist omdat de gevolgen van hitte niet altijd direct zichtbaar zijn, is voorbereiding volgens hem essentieel. Sommige ouderen overlijden pas dagen na een hittegolf aan de gevolgen van de oververhitting. "Die aanpassing gaat bij ouderen veel trager", zegt hij. "Daardoor zie je de effecten soms pas later."