Gelukszoekers op voetbalschoenen: 'Voor die jongens de enige uitweg'

Volgens Verkley is de situatie in landen als Gambia uitzichtloos voor veel jongeren. Werk is schaars en goed onderwijs ontbreekt vaak. "Daar stappen duizenden jongeren per jaar op een bootje. En nu voornamelijk richting Spanje. Zeven dagen op een bootje om maar iets van het leven te kunnen maken." Succesverhalen spelen daarbij een belangrijke rol. "In Ghana is Mohammed Kudus een groot voorbeeld." Zulke spelers laten zien dat het mogelijk is om uit armoede door te breken, en geven hoop aan duizenden anderen.

De aantrekkingskracht van voetbal in Europa is vooral financieel. "Daar valt het geld te verdienen. En dat is hun drijfveer." In hun thuislanden levert voetbal nauwelijks iets op. "Als je in Gambia op het hoogste niveau voetbalt, verdien je 20 euro in de maand. En daar kun je ook van dat geld zelf niet leven."

Musa

Een van de jongens die Verkley volgt is Musa. Hij vertrok al op twaalfjarige leeftijd, midden in de nacht en zonder afscheid te nemen van zijn ouders. Inmiddels zit hij in een asielzoekerscentrum in Nederland, waar hij wacht op een nieuwe procedure. Verkley denkt dat de kans klein is dat hij mag blijven. "Hij heeft zijn voetbaldroom verteld aan de IND, maar daar krijg je geen verblijfsvergunning mee."

Teruggaan is voor hem geen optie. "Hij schaamt zich te erg om terug te gaan. En zijn ouders denken ook dat hij het goed maakt in Nederland." Verkley bezocht zijn familie in Gambia. Dat leverde een dubbel gevoel op. "Ik kon daar gewoon heen vliegen en naartoe gaan. En hij zat maar in Nederland en elke keer te bellen en te sms'en. Ik mocht ook een paar dingen niet vertellen. Hij is dakloos geweest hier. Dat heb ik niet verteld aan zijn ouders."

Voetbal

Veel van deze jongens weten nauwelijks hoe groot de stap naar het profvoetbal werkelijk is. "Vaak zijn ze amper bij een club geweest. In het land van herkomst trainen ze gewoon met vrienden." Hun beeld van succes komt van televisie. "Ze zien andere Afrikaanse jongens en denken: als ik hard train, elke dag alles eraan doe, dan kan ik het halen. Maar ze hebben geen echt besef."

Sommigen jagen die dromen elders na, zoals in Qatar of Dubai. Eén van de jongens dacht tijdens het WK simpelweg ontdekt te kunnen worden. "Hij dacht: ik ga meetrainen. Ik ga daar gewoon naar het nationale team toe, een beetje hooghouden en dan gaan ze me ontdekken." In werkelijkheid had hij daar geent tijd voor en moest hij vooral werken. Toch blijft hij volhouden. "Zonder die droom denk ik dat hij misschien liever niet zou leven. Dat is het enige wat hem nog kracht geeft."

West-Afrika

Hoewel er steeds meer voetbalacademies ontstaan in West-Afrika en Europese clubs actief scouten, is de concurrentie enorm. "Er zijn natuurlijk zoveel jongeren. Waardoor er geen plek is voor iedereen om maar ontdekt te worden. En dan maar op eigen houtje proberen het te maken." Toch is de kans op succes minimaal. "Maar een handjevol wordt natuurlijk maar profvoetballer." Zelfs wie Europa bereikt, strandt vaak. "Misschien lukt het in Polen of Litouwen. Maar de meesten worden het gewoon niet." Volgens Verkley is het probleem moeilijk op te lossen. "Je moet iets creëren waardoor jongeren in hun eigen land een toekomst zien. Zolang dat perspectief ontbreekt, zullen jongeren blijven vertrekken." 

Vertrouwensband

Om dit soort verhalen te kunnen vertellen, investeerde Verkley veel tijd in zijn contacten. "Bij dit soort boeken vind ik het van groot belang om mensen echt lang te volgen en een vertrouwensband op te bouwen." Dat bleek minder moeilijk dan verwacht. "Ik denk dat ik oprecht geïnteresseerd ben in ze. En ik leg ook uit dat het ze niks oplevert qua geld, maar dat ik het belangrijk vind dat hun verhaal verteld wordt." Nog steeds heeft hij dagelijks contact met de jongens die hij voor zijn boek interviewde.