Belastingplan ingestemd, hoe nu verder?

"Als we dan toch een term hiervoor moeten gebruiken: terra incognita, denk ik", zegt politiek verslaggever Lars Geerts. "We zitten in een situatie die werkelijk nog nooit is voorgekomen." Het belangrijkste wat een kabinet doet, zegt Geerts, is het verdelen van geld. "Vandaag hebben de drie coalitiepartijen besloten om daar anders over te denken. Dat kan, maar niet in een coalitie." Geerts noemt het een wonder dat het kabinet nog zit.

Niet blij

Het plan van D66 en CDA was om met PRO te praten over een wijziging van het belastingplan, legt Geerts uit. "Het plan was dat het niet zo diep de pijngrens ingaat bij de VVD, dat de VVD het alomvattende belastingplan wel kan steunen." Maar de VVD ging niet akkoord, en dus moesten CDA en D66 op zoek naar andere partners. "Die vonden ze bij DENK en Partij voor de Dieren." Er werden concessies gemaakt zodat deze partijen in zouden stemmen. De voorgenomen verhoging op treintickets gaat niet door, daarnaast wordt de belasting op privéjets verhoogd.

Volgens Geerts is premier Jetten niet blij met deze deal. "Hij heeft maandenlang volgehouden vanaf het allereerste moment dat hij een brede deal wilde. Hij wilde niet kiezen." 

Minister van Financiën

Wat Paul Bovend'eert, emeritus hoogleraar staatsrecht, het meest opviel was de opstelling van minister Heinen van Financiën. "Die hebben we de hele dag niet gezien. Hij had ook helemaal geen contact met Jetten, naast wie hij zat. Ze keken elkaar niet aan."  

In het verleden werden amendementen onaanvaardbaar verklaard, wanneer een minister die het moet uitvoeren zich er niet in kon vinden, zegt Bovend'eert. Nu gebeurde dat niet. "Want als je zo'n amendement onervaarbaar verklaart en opstapt, dan heb je een kabinetscrisis." Lars Geerts voegt daaraan toe: "Minister Heinen heeft altijd gezegd dat hij het belastingplan en de begroting niet met alleen de linkerzijde van de politiek wilde doen. Het is de vraag wat hij morgen gaat besluiten, en of zijn positie houdbaar is."

Volgens Bovend'eert zou het verstandig zijn als de ministers van de VVD hun ontslag aanbieden. "Ik denk dat de Kamer dan een informateur aanwijst, die in eerste instantie probeert de zaak te lijmen. Te zorgen dat de coalitie weer bij elkaar komt. Ik betwijfel of een andere coalitie haalbaar is." Als herstel niet mogelijk is, draait het uit op vervroegde verkiezingen, zegt Bovend'eert. "Doormodderen op deze weg is natuurlijk helemaal niet goed."

Blame game

Kiki Bakker werkte eerder als campagnemedewerker bij de VVD-fractie en is nu onafhankelijk politiek coach. Het is lastig inschatten of er mensen zullen opstappen, zegt zij. "Nadat we de claim game van Klaver hadden over wie de winst mocht opeisen, wordt het nu de blame game: van wie is het de schuld?" Als het met name daarover gaat, is de kans minder groot dat mensen opstappen, zegt Bakker. "Omdat ze niet degene willen zijn die het veroorzaakt, want dan betaal je ook de prijs bij de verkiezingen."

Volgens Bakker is het voor herstel van relaties en onderling vertrouwen erg belangrijk dat alles gezegd wordt. "En daar heb je wel gesloten deuren voor nodig. Ik snap dat dan journalisten voor de deur gaan liggen, maar daar moet je mensen echt even alles eruit laten gooien. Want er zal veel frustratie en woede zijn."