De fractievoorzitters van het kabinet over hun liefde voor elkaar, het kabinet én de oppositie

De drie fractievoorzitters voelen zich allemaal aangesproken door de Troonrede als het aankomt op samenwerking. "Wij moeten ook ons best doen voor deze samenwerking," aldus Paternotte. Bontenbal reageert: "Het is een opdracht aan de oppositie én coalitie." De koning sloot de Troonrede af met "Een bekende definitie zegt dat democratie de noodzaak is om af en toe te buigen voor de mening van anderen." Brekelmans hoopt dat oppositiepartijen zien dat het kabinet dat heeft geprobeerd. "Ik hoop dat ze zien dat er rekening is gehouden met hun wensen en dat dat een basis biedt om verder het gesprek te voeren."

Kruispunt of T-splitsing?

Want dat is wat er moet gebeuren, onderhandelen en praten. Waar de oppositie hoopt dat er een kant wordt gekozen, voor links of rechts, hoopt Brekelmans op een minder grove splitsing. Als het beeld wordt geschetst van een T-splitsing waar het kabinet voor staat, ziet hij eerder een kruispunt voor zich, waar ze ook rechtdoor kunnen gaan. Bontenbal vindt dat het over de inhoud moet gaan. "Dus kom aan tafel." Paternotte trekt de vergelijking met tv-programma 'The Bachelor': "Het is geen televisieprogramma waarbij je maar één iemand kan kiezen." Hij vervolgt "Het gaat erom dat we een brede meerderheid hebben. Want met Pro of JA21 heb je ook nog geen meerderheid in de Eerste Kamer en daar moet die begroting straks wel doorheen. Je hebt meer partijen nodig, dus je kunt het niet zo simpel maken." Volgens Brekelmans zijn er veel verschillende meerderheden mogelijk. De afdronk van het thema 'liefde voor de oppositie' is dat de fractievoorzitters van de coalitiepartijen openstaan voor de partijen die constructief met hen willen samenwerken. 

Twee onderhandelingen

Dat constructief samenwerken blijft ook voor hen een uitdaging in een minderheidskabinet. "Een minderheidscoalitie kan werken, als alle hoofdrolspelers willen dat het werkt. Het gaat nog niet vlekkeloos, omdat het moeilijk is. Wij moeten twee keer een onderhandeling, doen elke keer weer. Als je het met z'n drieën eens bent, dan ben je nog niet klaar. Dan begint ronde twee," aldus Bontenbal. Dit minderheidskabinet laten vallen wilden de heren, bijna, koste wat het kost vermijden. Brekelmans: "Ik zit nu vijfeneenhalf jaar in de politiek, in die tijd hebben we al drie keer verkiezingen gehad. Je loopt dan weer vertraging op en onderliggende problemen worden dan niet opgelost. Ondanks dat het politiek speelveld heel ingewikkeld is, vanwege de versnippering in beide kamers, zijn dit wel drie partijen die dingen willen aanpakken die we al jaren met ons meeslepen."

De komende dagen worden belangrijk voor de fractievoorzitters om te zien welke meerderheden er te halen vallen. Half november zijn de stemmingen in de Eerste Kamer. Voor presentator Wilfried de Jong lijkt het er in ieder geval op dat de fractievoorzitters van coalitiepartijen op een rotonde zitten met elkaar, in plaats van op een splitsing.