Wie bepaalt hoe slecht het met de natuur gaat in Nederland?

Onderzoek naar de natuur

"Het gaat veel beter dan men beweert", vertelt emeritus hoogleraar mariene ecologie Han Lindeboom. Lindeboom was jarenlang betrokken bij stikstof- en natuurbeleid en deed in opdracht van het Koninklijk Huis verschillende onderzoeken. "Ik ben ooit door koningin Máxima gevraagd om naar de Antillen te gaan. Ik heb alle zes eilanden toen bezocht en met allerlei mensen gesproken en ik heb toen een deltaplan voor het redden van de Antillen geschreven", vertelt Lindeboom. "Ik heb toen opgeschreven: als Nederland wat voor dat soort eilanden wil doen, los dan die vuilstort en de watervervuiling op. En nu moeten ze het CO₂ in Nederland gaan terugdringen om het klimaat op Bonaire te redden. Nou jongens, hoe verzin je dat?"

IJzeren kooi van regels en modellen

Al jaren stelt Lindeboom dat het Nederlandse stikstofprobleem grotendeels bestuurlijk is. "We zitten hier in een ijzeren kooi waarbij bepaalde regels zijn gemaakt." "Van de EU moeten wij zorgen dat onze natuur in een goede staat van instandhouding is", stelt Lindeboom. "Nou, dat was kennelijk toch lastig te meten", voegt hij toe. Lindeboom legt uit dat voor het meten van de instandhouding van de natuur stikstof is gekozen. "En toen hebben we bedacht dat we dat wel met stikstof kunnen doen, en met stikstofmodellen. En vanaf dat moment komen die modellen in de wet en dan gaat het dus fout."

Samen met Henri Prins, onderzoeker van Wageningen University & Research, geeft Lindeboom in zijn rapport verschillende suggesties voor alternatieven voor het stikstofmodel. "Bijvoorbeeld die kritische onderwaarden, die ondergrens, waar Femke ook druk mee bezig was: dat is eigenlijk een juridisch begrip, maar daar kun je wel mee werken", legt Lindeboom uit. "Henri heeft een project bedacht dat Geret met een T heet, en dat gaat om een combinatie van emissiereductie en een ecologische toets. Die ecologische toets houdt in: wij toetsen hoe de natuur ervoor staat en als we kunnen aantonen dat die in een goede staat is, dan is het klaar."

Het gaat beter met de natuur

De staat van de Nederlandse natuur is volgens Lindeboom op dit moment helemaal niet zo slecht. Lindeboom en zijn collega’s tonen aan dat het sinds het begin van de twintigste eeuw juist beter gaat met de natuur. "Ik ben naar Den Haag geweest en daar heb ik de vertegenwoordigers van de politieke partijen gesproken", vertelt Lindeboom. Hij heeft daar laten zien dat op basis van statistieken over de ontwikkeling van stikstof het veel beter gaat dan men beweert. "En als je dat dan op een rij zet, dan zeg je: waar maken we ons nou zo druk om? En wees dan reëel, stop met dat soort dingen en zorg dat je uit die ijzeren fuik komt."

Selectieve wetenschap

Toch krijgt Lindeboom weinig gehoor in Den Haag, ook niet bij zijn eigen partij D66. "Ik ben eigenlijk dus nog steeds lid van de werkgroep binnen D66 over landbouw, biodiversiteit en voedsel." Toen Tjeerd de Groot kwam met zijn plannen voor het halveren van de veestapel, kwam Lindeboom met een rapport. "Nou, toen ging Tjeerd op een gegeven moment weg en toen kwam zijn opvolgster. Toen heb ik nog weer in diezelfde commissie gezegd: 'Zullen we eens een keer naar die nota van ons kijken?' Dat wilde men niet, dus daar is verder niets veranderd. Het ligt nog ergens daar."

"Ik ben niet de enige wetenschapper, dus dat is altijd weer het probleem", legt Lindeboom uit. "Want we zijn het onderling ook allemaal eens." Het gevolg is dat er volgens Lindeboom wordt geselecteerd: "En dan kun je ook weer pikken wat je graag goed kunt gebruiken."

Het grootste probleem is volgens Lindeboom het alarmisme rondom stikstof: "Wij maken er een probleem van, en dat kun je zien als je gewoon de grens over gaat. De Duitsers hebben grotere stikstofproblemen dan wij, maar die maken er geen probleem van. En daar kunnen die boeren dus wel gewoon hun werk doen."

Benieuwd naar het gehele gesprek tussen Han Lindeboom, Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen? Beluister dan nu de nieuwste aflevering van Op z’n Kop!