Joost Oomen: 'Zo simpel is links zijn'

Albert Verwey was een dichter. De meeste zullen hem vergeten zijn, je ziet hem nog wel eens hangen als straatnaambordje, hij werd geboren in 1865, ging dood in 1937 en daartussenin schreef hij gedichten. Zijn bekendste gedicht draagt de titel Gij en Wij Saam en de eerste zinnen gaan als volgt:

Wie is zo sterk dat hij de chaos temt?

Wie kan het leed zien zonder schreiende ogen?

Niet wij, maar daarom juist voelen wij ons

Voorbestemd tot rustloos pogen.

Dat klinkt erg negentiende eeuws, en dat is het ook, maar vrij hertaald staat er dit: niemand is zo sterk dat hij, of zij of die, alléén de ellende kan stoppen, maar juist door die frustratie ben je voorbestemd het toch te proberen. Het gedicht gaat zo verder:

Gij en wij saam, wij moeten doen,

Niet overwijs, niet overkoen,

Maar naar ons vermogen.

Wie waarlijk leeft, heeft in zijn hart

Een onvernietigbare veer,

Een stille kracht, die iedere weerstand tart.

Noem ons haar naam: spreek uit en leer

Wat sterker is dan ramp en smart.

Geen leer, geen naam: alleen de wil

Sterker te zijn dan leed en tijd,

Aanvaard uw taak, volvoer haar stil:

Heb lief en hoop en wees bereid.

Niet overwijs, niet overkoen, niemand die zulke dichtregels nog begrijpt. Maar de gedachte die erachter zit staat nog fier overeind: wees geen betweter, wees geen stoertje, doe wat je kunt, maar doe het! Je hebt allen dezelfde wens: iets tegenover alle pijn en ellende zetten. Je hoeft niet in één keer de genocide, het klimaat, rassenhaat, de opvangcrisis, de woningnood en de oorlog op te lossen, maar je wil het, dus probeer je het. Of zoals Verwey kraakhelder zegt: Aanvaard uw taak, volvoer haar stil. Heb lief en hoop en wees bereid.

Boven het leed, boven de tijd

Verrijst het onvervaard gemoed

Dat weet, dat ieder mensheid lijdt,

Maar draagt zijn leed en doet wat moet.

Boven de tijd, boven het leed

Heft zich de goede en schone daad,

Die klein mag zijn, want elk mens weet

Dat hij voor kleine taken staat.

Klein zij de taak, maar sterk de wil

Die haar met vaste trouw volvoert,

Wie zo doet heeft in zich zijn spil

Waaraan geen ver're chaos roert

Deze week botsten Bob Scholte, van het marxistische platform Left Laser, en Sylvana Simons, voormalig lijsttrekker van Bij1 bij Tim Hofman over het te vertellen linkse verhaal. Heel kort samengevat: Bob wil de nadruk op economische ongelijkheid, Sylvana op ongelijkheid vanuit identiteit. Ik zeg met Albert Verwey: wat maakt het in godsnaam uit, want jullie willen allebei hetzelfde. Vertellen over klasse of identiteitskruispunten, productiemiddelen of welk sociologisch denkkader er nu weer gehanteerd moet worden is alleen interessant voor partijbonzen en academici, de rest van de wereld, of die nou bruin, wit, zwart, arbeider, langdurig werkloos, man, vrouw, ergens daartussenin of ergens daar volledig buiten is, wil maar één ding weten: wil je iets doen aan mijn pijn? Zo ja, doe dat dan ook, zo goed als je kunt en hou op met ruziemaken. Ideologische haarkloverij leidt alleen maar tot verdeeldheid, verlies van slagkracht, wind in de zeilen van klootzakken. Dat zeg ik niet, dat heeft de geschiedenis al talloze malen uitgewezen. Veel beter is om de gedeelde drijfveer, iets doen aan de ellende, alle, ieders en alle soorten ellende, voorop te stellen en hard te werken. Met zijn allen. Zo simpel is links zijn. Of zoals Verwey zegt:

Als dan elkeen in eigen kring

zo werkt, strek dan Uw handen uit

En reikt ze, tot in groot're kring

de bond van broederschap zich sluit.

Sluit aan tot ge als een enig volk

De tijd weerstaat die rukt en rijt,

Ontredt aan wolk en warrelkolk

De schoonheid van een nieuwe tijd.