Joost Oomen: 'Muziek is een communicatiemiddel'

Het is de eerste dag van Lowlands en dus een prima moment om het over de Nederlandse popmuziek te hebben. Daar was namelijk een relletje. Er kwam deze week een filmpje online, van een paneldiscussie voor een zaal vol jonge, aanstormende muzikanten, waarin een manager, toentertijd de manager van MEAU en nu nog steeds samenwerkend met Jet van der Steen en Fresku, de volgende uitspraak deed:

‘Het minst belangrijke van wat je doet is je muziek … als mensen van jou fan zijn, zijn ze ook fan van je muziek. Er zijn heel veel artiesten waarbij het echt niet uitmaakt wat voor liedjes ze maken.’

Om zoiets te horen uit de mond van een muziekprofessional is natuurlijk schokkend, en van Tim Knol tot Bente tot Froukje, allerlei artiesten haastten zich om er zich in de commentsectie van te distantiëren. Maar het is flauw om deze uitspraak volledig op het conto van deze ene manager te gooien. Deze was zo dom om het hardop op een podium te zeggen, maar ik durf er mijn hand voor in het vuur te steken dat een groot deel van de Nederlandse muziekindustrie zo denkt. In de gastentent van Lowlands staan ze dit weekend te proosten op het optreden van hun artiesten, maar vooral ook op de TikTok die ze na hun optreden in samenwerking met een groot biermerk opnemen. Merkbekendheid boven muziek.

Is dat erg? Dat hangt er maar net vanaf wat je vindt wat een muzikant, wat muziek moet zijn. Veel mensen zoeken in muziek verstrooiing. Iets makkelijks voor op de fiets, als achtergrond terwijl je je huis poetst. Als dat is wat je van muziek verwacht, dan past zo’n uitspraak van een manager daar naadloos bij. Het is immers prettig om toegezongen te worden door iemand die je toch al kent, waarvan je gedachteloos de muziek aanklikt, waarbij je ook gedachteloos door de TikTok-filmpjes kunt scrollen. Kom, we bezoeken ook eens een concert van die artiest, dan kunnen we een avond heerlijk door de muziek heen lullen. En als je echt verstrooid wilt worden, niets wilt voelen, laat je dan toezingen door zielloze AI.

Maar evengoed zoeken velen iets anders in muziek. Dat is, en nu komen grote woorden, het iets dragelijker maken van de menselijke eenzaamheid. In dat geval is muziek een communicatiemiddel, iemand zingt over liefdesverdriet en je denkt, zo voel ik het precies ook. Iemand zingt vol vuur en opeens staan er vlammen in je eigen ogen, iemand zingt over je alleen en toch gelukkig voelen in de regen. En je denkt, nee je voelt, ik ben niet knettergek, anderen voelen dit ook. Daarom voel je je ook zo genept als je dat soort gevoelens kreeg bij iets wat later AI blijkt te zijn. Mensen willen via muziek een relatie aangaan met een ander mens. Niet met een brand, niet met een AI-programma, maar met de authentieke gevoelens van een ander mens.

En de meeste mensen zoeken natuurlijk allebei. Zowel verstrooiing als validatie, zowel iets om bij te poetsen als om bij te janken. En laten we eerlijk zijn, 90% van je tijd ben je aan poetsen kwijt. Daar wordt dus het grote geld verdiend. Maar een beetje muziekprofessional laat toch die andere kant prevaleren. Niet alleen omdat die andere kant, een menselijke ervaring invoelbaar maken voor andere mensen, de reden is waarom elke serieuze muzikant ooit met muziek begon. Maar ook omdat die diep doorvoelde communicatie de wereld beter maakt, de mensen emotioneel intelligenter en dus gelukkiger. Naast geld verdienen is dat óók een verantwoordelijkheid van mensen die in de kunst werken en dus ook van de platenbonzen in de gastentent op Lowlands. En ontken je die verantwoordelijkheid, dan ben je niet alleen een zak hooi, dan schaadt dat de geloofwaardigheid van je artiesten. Dat zijn grote woorden, maar muziek is dan ook een groot iets.