Druktemaker Joost Oomen: 'Vrede is geen utopie'

Zo staat er op Utrecht Centraal sinds kort een enorme kraam. Een soort winkel waar ze mensen verleiden om te komen werken voor de krijgsmacht. Ze delen er keycords uit, snoepjes, er staan mensen in een hippe trui. Er staat een miniatuur oorlogsschip, rechtstreeks uit Madurodam, er zijn folders met geweerdragende, lachende mensen. En allemaal stralen ze uit dat het leuk is om voor een organisatie te werken die in de kern predikt dat er legitieme redenen zijn om een ander mens te doden. Die zijn er niet, mensen willen geen mensen doden. En organisaties die je het idee aanpraten dat dat wel zo zou zijn, zijn abject, hersenspoelend en fout.

Ik geloof dat onze overheid, zeker in tijden van Trump en Netanyahu, ernaar zou moeten streven elk conflict geweldloos op te lossen. Toch zie ik nergens propagandafilmpjes voor het diplomatenkorps. Wat ik wel zie zijn posters die mij vertellen hoe vet het is om een olietanker te enteren. Wat ik wel zie zijn clipjes met stoere muziek op radio en tv. Elke man van tussen de 20 en 40 krijgt op Instagram wervingsadvertentie van de krijgsmacht gedwangvoederd. Zelfs het koninklijk huis wordt ingezet: de kroonprinses in oorlogskleuren. Ik zie de koningin als reservist met een fucking pistool in haar hand.

Vindt u dit normaal? Vindt u het normaal dat de vrouw van het staatshoofd met wapens staat te zwaaien? Ik ben kotsbeu van het argument dat de geopolitieke situatie is veranderd. Dat hebben we immers al tig keer gehoord. Ook in de Koude Oorlog, de jaren zestig, de jaren tachtig, werd de oorlogsmachinerie huizenhoog opgetuigd. Zogenaamd omdat dat moest. Hebben we daar een veiligere wereld van gekregen? Natuurlijk niet! Wat we wel kregen is jonge mensen die met een levenslang trauma uit de oorlog kwamen. Trauma’s die weer nieuwe oorlogen veroorzaakten. Wat we wel kregen is een hoop jonge mensen dood in een kuil. 

Maar ik weet dat ik een roepende in de woestijn ben. Ik weet dat de meeste Nederlanders al genoeg angst is aangejaagd om direct te reageren met: "Je bent naïef. Je moet ook realistisch zijn." Ik ben realistisch, ik weet hoe er een einde komt aan de oorlog, en dat is niet door jezelf te bewapenen. Dat is door de oorlog te verwerpen als geheel. De geschiedenis leert ons dat: Vietnam werd niet gewonnen door een leger maar door de vredesbeweging. De Koude Oorlog stopte niet door finaal wapengekletter. De Muur viel omdat gewone mensen vrije mensen wilden zijn. En wat toen voor oorlog en vrede gold, dat geldt nu nog steeds. Het probleem is alleen dat de vrede geen kraam op Utrecht Centraal kan betalen. Het ministerie van Defensie, de krijgsmacht, kan dat, met ons geld, wel.

De vrede heeft amper iets, maar niet niets. Er zijn nog steeds liedjesschrijvers die over de vrede zingen. Armand is Lucky Fonz geworden. Er bloeien nog steeds bloemen om in de loop van geweren te stoppen. Vrede is geen utopie. Het is binnen handbereik, zolang normale mensen het maar willen. Bloemen om in de loop van geweren te stoppen. Of op Utrecht Centraal, in de kraag van een hippe trui.