'Eet die kikker'

Ik begin vandaag met een bekentenis: ik heb nogal een handje van uitstelgedrag. Dan moet ik bijvoorbeeld deze column schrijven, maar in plaats van dat ik gewoon begin te tikken, besluit ik ter plekke dat het beter is als ik eerst al het natuurnieuws van de afgelopen week doorneem. Geeft dat duidelijkheid? Niet bepaald. 

Zo lees ik achtereenvolgens dat meer dan de helft van de Nederlandse soorten bedreigd zijn — met 20% van de vlinders en 14% van de bijen die al zijn uitgestorven — en dat ze in Friesland voorlopig mogen doorgaan met gif spuiten in de buurt van natuurgebieden. Hè? 

Dat insecten niet tegen pesticiden kunnen, weten we al meer dan een halve eeuw. Maar ja, er komen steeds nieuwe bestrijdingsmiddelen op de markt, en die mogen dan steeds opnieuw getest worden. Misschien duurde het daarom zo lang voor De Raad van State vorig jaar, dus in 2025 pas, besloot dat er geen landbouwgif meer gespoten mag worden in de buurt van natura2000-gebieden. (Alsof insecten, vogels en wind zich iets aantrekken van wat een natuurgebied is en wat akker. Maar dat terzijde.)

Nou, het duurde weer een jaar voor dat een beetje doordrong, maar nu had het Friese provinciebestuur besloten dat de telers in Friesland nog een jaar hebben om hun zaakjes op orde te krijgen. Twee jaar dus, 520 werkdagen, om iets te fixen waarvan we al zeker zestig jaar lang weten dat het eigenlijk niet meer kan. En wat denk je? Paniek! Woede! Of, zoals je dat slim formuleert, wanneer je eigen hachje in het geding komt: ‘onzekerheid en bezorgdheid’. 

Want dat wordt wel duidelijk, als je de akkerbouwers, telers en lobbyisten hoort: het gaat om niet om wat goed is voor de wereld, maar wat goed is voor hen. Het gaat niet om de uitstervingsgolf waar we middenin zitten, nee, het gaat hier om hun bedrijf, dat niet kan ‘renderen’ zonder vergif, of zoals zij het, wederom erg slim gevonden, noemen: gewasbeschermingsmiddelen. 

En zodra een paar burgers zich als verongelijkte kleuters op de grond werpen en met hun vuisten beginnen te slaan (zie ook de knokploegen in Loosdrecht), kruipt onze overheid heel snel terug. Het CDA was er ook nu als de pesticiden pikkende kippen bij om te zeggen dat het absoluut niet de bedoeling is om door te pakken. Nee, ze zetten liever in op “een gefaseerde en zorgvuldige aanpak, zonder directe acties”.

Het probleem is natuurlijk dat zorgvuldig allang niet meer samengaat met gefaseerd, en dat het enige wat we op dit moment nodig hebben directe actie is. Dat zeg ik niet alleen, dat zegt de Algemene Rekenkamer, die de Tweede Kamer heeft opgeroepen om nou eindelijk eens de pijnlijke maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn voor ons voortbestaan. Om op te houden met die moeilijke dossiers voor zich uit te schuiven.

Nou wil ik niet al te streng doen, want ik ken de verleiding van uitstel. Daarom heb ik een tip voor onze regering.

Als student las ik ooit een dun boekje met de aansprekende titel Eat That Frog. Het idee is als volgt: stel dat je een kikker moet eten (en dit is natuurlijk metaforisch, beste luisteraar, wij houden van dieren dus we eten ze niet) en je hebt een hele dag om dat te doen, dan kun je maar het beste gelijk ’s ochtends die kikker doorslikken. Dat is niet leuk, maar dan heb je het gehad.

De kikker is de stomste of ingewikkeldste taak op je lijst, en de taak die de grootste impact gaat hebben op de rest van je leven. Zorgen dat er geen gif meer wordt rond gespoten in ons milieu? Een dikke vette kikker. 

Het is maar een oud zelfhulpboekje, maar soms heb je als overheid wat hulp nodig om moeilijke keuzes te maken. Dus ik zou zeggen, Provinciebestuur Friesland, Tweede Kamer, Rob Jetten: probeer het eens. Eerstvolgende werkdag, negen uur ’s ochtends: ga aan je bureau zitten en eet die kikker op. 

Kun je daarna lekker naar buiten, waar je hopelijk nog eens een vlinder ziet.