Steeds meer gesjoemel in de wetenschap

Het gevolg is dat het aantal wetenschappelijke artikelen in binnen- en buitenland dat vanwege ernstige onvolkomenheden wordt teruggetrokken, groeit: het aandeel teruggetrokken artikelen is ruim zeven keer zo groot als twintig jaar geleden.  

Sjoemelindustrie 

Volgens Van Pelt maken criminele partijen graag gebruik van het grote belang van publiceren binnen de wetenschap. Malafide bedrijven, zogeheten ‘paper mills’, produceren bijvoorbeeld op verzoek wetenschappelijke artikelen. Deze gefabriceerde artikelen komen vervolgens terecht in tijdschriften. “Het vormt het betonrot van de hele wetenschap. Dan krijg je allemaal nepinformatie die de wetenschappelijke literatuur binnensijpelt”, aldus Van Pelt. 

Daarnaast zijn er kwaadwillige tijdschriften waarin wetenschappers artikelen kunnen publiceren. “Dat maakt het heel makkelijk om op je cv een lange publicatielijst te veinzen”, vertelt Van Pelt. Deze tijdschriften doen zich voor als wetenschappelijke tijdschriften, maar laten de kwaliteitscontrole die officiële tijdschriften wel doen, achterwege.  

Van Pelt concludeert dat het systeem van interne zelfcontrole binnen de wetenschap niet functioneert. “Er zijn onvoldoende correctiemechanismes in de wetenschap.” 

Cultuurverandering 

Gerenommeerde uitgeverijen proberen deze problemen te voorkomen met behulp van softwareprogramma’s en speciale integriteitsafdelingen. Daarnaast zijn er steeds meer mensen die op eigen initiatief op zoek gaan naar publicaties waaraan iets mankeert. Toch worden op dit moment nog te weinig middelen ingezet om de groeiende hoeveelheid ondeugdelijke artikelen tegen te houden.  

Van Pelt pleit daarom voor een complete systeemverandering in de wetenschap, waarbij vooral de competitie en het ongezond grote belang van publiceren aangepakt moeten worden. “Dan komt er wat meer rust in het systeem.” Tegelijkertijd is dat makkelijker gezegd dan gedaan, omdat hierbij sprake is van een wereldwijde dynamiek.