Hoe zorg je voor dakloze drugsgebruikers en houd je een stad leefbaar?

Voorbij de waan van de dag dompelt een redacteur van BNNVARA zich wekelijks in een thema naar keuze. Dit keer was het De Week van Floor. Deze week zocht Floor Meijboom uit waarom er zoveel dakloze drugsgebruikers zijn in de Amsterdamse Oosterparkbuurt. De aanleiding om dit te onderzoeken was het verdwijnen van de gebruikersbus van De Regenboog Groep in Amsterdam-Oost. In deze bus kunnen mensen terecht om veilig drugs te gebruiken, zodat het niet op straat hoeft. Daarnaast konden ze daar ook terecht voor schone naalden, medische en maatschappelijke hulp en voor eten en drinken.

Van bus naar bakfiets

Voor deze tijdelijke oplossing zou een nieuwe locatie gevonden worden, maar vanwege klachten van buurtbewoners ging dat niet door. De bus is nu dan ook verdwenen. "Ik ben van de week langsgeweest in het Oosterpark en daar rijdt de organisatie nu met een bakfiets door het park", vertelt Floor. "Ze kunnen daarmee echt zelf de mensen opzoeken, maar het nadeel is natuurlijk dat er geen binnenplek is, waardoor er alsnog in het openbaar gebruikt wordt."

Luister hieronder naar de reportage waarin Floor langsgaat bij de bakfiets en aan mensen vraagt wat zij van de gebruikersbus vonden.

Nienke Boesveldt, universitair docent in de Sociologie van Sociaal Beleid, werkt veel samen met gemeentes om te kijken wat ze voor dakloze drugsgebruikers kunnen doen. "Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 21% van de daklozen in Nederland een verslaving heeft", vertelt Boesveldt. "Daarnaast is het zo dat ruim 57% een of meerdere middelen gebruikt, waarvan bijvoorbeeld ongeveer 44% cannabis en 30% alcohol. Het is heel lastig om de nacht noodgedwongen op straat door te brengen als je helemaal nuchter bent, omdat het gevaarlijk en koud is."

Inloophuizen

Waar deze mensen de nacht door kunnen brengen is onder andere in een inloophuis. Floor kreeg een rondleiding door het inloophuis van De Regenboog Groep, waar een gebruikersruimte is. Hier kunnen mensen terecht voor onder andere hulp, sanitaire voorzieningen, een slaapplek en om veilig drugs te gebruiken. "Het was daar heel prettig met een huiselijke sfeer", vertelt Floor. "Er werd mij verteld dat zo'n plek stress wegneemt, omdat je binnen zit in een veilige omgeving in plaats van buiten op straat. Een effect van die veilige situatie is vaak dat mensen minder gaan gebruiken."

Luister hieronder de reportage van Floor bij het inloophuis:

In dit inloophuis zitten voornamelijk Europese arbeidsmigranten. De twee grootste redenen dat deze mensen op straat belanden, zijn de woningcrisis en het werken voor uitzendbureau's. "Ze hebben vaak slechte arbeidsvoorwaarden en worden snel op straat gezet, bijvoorbeeld bij zwangerschap of ziekte", aldus Floor. 

Sinds 2022 is er een nationaal actieplan dakloosheid. "De beleidsplannen verschuiven ook steeds meer naar woningen, want dat geeft stabiliteit en zorgt voor minder drugsgebruik", zegt Boesveldt. "Dit landelijke uitgangspunt wordt alleen niet opgevolgd door gemeenten. Ze denken niet dat het zin heeft, omdat er niet genoeg huizen zijn. Dus er is geen prioriteit." Boesveldt vindt dat gemeenten elkaar hierover ook kunnen aanspreken. "Ik denk dat de nationale overheid niet genegen is om hand te haven. Maar het is wel foute boel."