Honderden meldingen misbruik Oekraïense werknemers

Yevheniia Soloviova, coördinator van het juridische team, vertelt ons de meest voorkomende redenen van de meldingen. Veel gaan over het salaris dat niet of te laat wordt uitbetaald en het achterhouden van onregelmatigheidstoeslagen. "We horen over onveilige werksituaties en blessures die worden opgelopen op het werk. Ook zijn er veel meldingen over discriminatie, pesten en seksuele intimidatie."

Deze problemen lijken precies op de verhalen die bekend zijn van arbeidsmigranten uit Polen of Bulgarije – een groep waarvan bekend is dat ze makkelijk slachtoffer zijn van uitbuiting. Maar de positie van Oekraïners is anders en zwakker dan die van de Polen of Bulgaren. Dit heeft vooral te maken met het feit dat Oekraïners niet weten hoelang ze nog in Nederland mogen blijven. Hierdoor zijn werkgevers minder geneigd in hen te investeren, schrijft het WODC, het kennisinstituut van het ministerie van Justitie en Veiligheid, in een groot onderzoeksrapport van afgelopen november.

Diploma’s niet automatisch erkend

Veel Oekraïners werken onder hun niveau, werkgevers nemen hen vooral in dienst voor laaggekwalificeerd werk, blijkt uit datzelfde rapport. Diploma’s van Oekraïense onderwijsinstellingen worden niet automatisch erkend door Nederlandse werkgevers, terwijl dat bij EU-arbeidsmigranten vaak wel het geval is. Ook zijn Oekraïense vluchtelingen door hun speciale status* niet verplicht Nederlands te leren en hebben ze daardoor geen recht op gratis taalles. 

Henry Stroek, bestuurder van vakbond CNV, houdt zich al jaren bezig met arbeidsmigratie en ziet een patroon. "Slechte werkgevers zijn altijd op zoek naar de nieuwe 'dombo’s'. En daarmee bedoel ik mensen die hier nieuw zijn, die de wetten en regels nog niet kennen. Vroeger waren dat Poolse medewerkers, later werden dat Roemeense en Bulgaarse arbeidsmigranten. Je ziet sinds de oorlog in Oekraïne dat de mensen die hierheen komen een gewilde doelgroep is voor slechte werkgevers."

Niet op de hoogte van arbeidsrechten

Pointer onderzocht in hoeverre Oekraïense vluchtelingen die in Nederland werken op de hoogte zijn van hun arbeidsrechten. Uit onze enquête, die door een kleine 50 Oekraïense arbeidsmigranten werd ingevuld, blijkt dat een derde niet weet dat ze recht hebben op minimumloon en op doorbetaling bij ziekte. Ook heeft een derde geen kopie van het eigen contract en er zitten zelfs mensen tussen die niet weten dat ze recht hebben op pauze of vakantie.

* Dit komt door de Richtlijn Tijdelijke Bescherming. Vluchtelingen uit Oekraïne kunnen tijdelijk bescherming krijgen in Nederland door de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) van de Europese Unie. Dit verblijf is niet hetzelfde als een standaard asielaanvraag. Oekraïners hebben andere rechten, ze mogen meteen werken in Nederland en hebben recht op opvang en medische zorg. Deze RTB geldt tot 4 maart 2027.