De belangrijke rol van leraren bij het signaleren van kindermishandeling
- Nieuws
- De belangrijke rol van leraren bij het signaleren van kindermishandeling
Kindermishandeling kent veel verschillende vormen en is vaak moeilijk te herkennen. Juist daarom spelen basisschoolleraren hierin een belangrijke rol: ze kennen de leerlingen én hun situaties vaak door en door. "Maar verschillende onderzoeken laten ook zien dat docenten soms kennis tekortkomen en het daardoor ingewikkeld vinden. Dat is het ook", zegt onderzoeker Veroni Eichelsheim in De Rode Draad.
Omdat signalen van kindermishandeling vaak moeilijk te herkennen zijn, besloot Eichelsheim onderzoek te doen naar hoe basisscholen dit beter kunnen signaleren. Daarbij gaat het niet alleen om fysiek geweld, zoals schoppen of slaan. "Het gaat ook om emotioneel geweld, dat veel lastiger te herkennen is", vertelt de onderzoeker.
"Bijvoorbeeld vernederen, nare opmerkingen maken die het kind klein houden of structureel een onveilige situatie scheppen waarbij de eigenwaarde van het kind echt naar beneden wordt gehaald." Maar ook geweld tussen ouders waar een kind getuige van is, valt volgens Eichelsheim onder mishandeling. "Uit onderzoek zien we namelijk dat dat bijna dezelfde schadelijke langetermijngevolgen kan hebben."
Onderbuikgevoel
Leerkrachten voelen het vaak al aan als het niet goed gaat met een kind, onderzocht Eichelsheim. "Je merkt dat leerkrachten dan iets willen doen met hun onderbuikgevoel, maar mishandeling niet direct herkennen." Omdat kinderen vaak weinig loslaten over hun thuissituatie, blijft er veel verborgen.
Om docenten te ondersteunen bij dit soort ingewikkelde situaties, is er een toolkit in het leven geroepen die voor leerkrachten structuur kan aanbrengen in zulke situaties. "Ik hoop dat dat iets van houvast geeft in een toch best wel lastige beslissing", zegt Eichelsheim. Bovendien staan leerkrachten er volgens haar niet alleen voor: ze kunnen sparren met collega’s of advies vragen bij VeiligThuis.
Uitingsvormen
Hoe kinderen laten merken dat er iets mis is, hangt vaak samen met hun leeftijd. Zo laten jonge kinderen vaak emotionele signalen zien, legt Eichelsheim uit. "Of ze gedragen zich net iets jonger dan je zou verwachten op grond van hun ontwikkelingsfase." Kinderen die nog niet zo talig zijn, worden teruggetrokkener of juist wilder. "Op weer wat oudere leeftijd, bij pubers, zien we vaak risicovol gedrag ontstaan", vertelt Eichelsheim verder. Dat wordt ook wel externaliserend probleemgedrag genoemd. "Dat gaat bijvoorbeeld om agressie of ze zijn vatbaarder voor delinquentie."
Veilige omgeving
Het is niet de bedoeling dat deze toolkit de werkdruk verhoogt. Tegelijkertijd zijn leerkrachten volgens Eichelsheim altijd al betrokken bij het welzijn van hun leerlingen. "Als ze een onderbuikgevoel hebben dat er thuis iets is gebeurd wat niet pluis is, gaan ze echt heel veel stappen zetten", zegt ze. "Ze praten met het kind en proberen een fijne omgeving te scheppen. Dat is een van de belangrijkste dingen die je kunt doen voor kinderen."
Gerelateerd




