Experts: voer schoolzwemmen weer in om verdrinkingen tegen te gaan

Het schoolzwemmen moet terugkeren, zeggen Bernard Korte (directeur Nederlands Instituut Veiligheid Zwemlocaties), Arjan de Vries (directeur Nationale Raad Zwemveiligheid), de Amsterdamse sportwethouder Sofyan Mbarki en onderzoeker Mirjam Stuij van het Mulier Instituut tegen Argos. 

Een zwemdiploma is de afgelopen jaren flink duurder geworden, waardoor steeds minder kinderen leren zwemmen. Tussen 2018 en 2022 is het aantal kinderen zonder zwemdiploma meer dan verdubbeld, van 6 naar 13 procent. 

Groter risico voor migranten

In Nederland verdrinken ieder jaar ruim honderd mensen. Het risico voor jongeren met een migratieachtergrond is tot wel tien keer groter dan voor jongeren met een Nederlandse herkomst. Uit onderzoek van het Mulier Instituut blijkt dat 40 procent van de kinderen met een migratieachtergrond geen zwemdiploma heeft, tegenover 9 procent van de overige kinderen. 

Volgens onderzoeker Stuij spelen verschillende factoren een rol. “Als mensen nieuw in Nederland komen, krijgen zaken als huisvesting, inkomen en gezondheid eerst prioriteit.” Daarnaast zijn veel mensen niet bekend met de Nederlandse zwemcultuur, of kunnen ze de lessen simpelweg niet betalen. 

'145 miljoen is een schijntje’

De herinvoering van het schoolzwemmen zou jaarlijks 145 miljoen euro kosten. De politiek worstelt al langer met die kosten en de druk op het lesrooster. In 2024 was er een Kamermeerderheid voor de herinvoering van het schoolzwemmen, maar vorig jaar besloot toenmalig sportstaatssecretaris Vincent Karremans (VVD) daar niet in mee te gaan; het zou te duur zijn en ten koste gaan van de lestijd voor taal en rekenen. 

De Amsterdamse wethouder Mbarki denkt daar heel anders over. “Die 145 miljoen is een schijntje, dit moet je gewoon doen. We kunnen daarna prima met het onderwijs kijken hoe we dit faciliteren zonder docenten extra te belasten. Zullen we schoolzwemmen gewoon benaderen als een basisvaardigheid?" 

Geen centraal aanspreekpunt

Volgens het NIVZ en het Mulier Instituut ligt er nu te weinig verantwoordelijkheid bij de overheid. “Er is niet één ministerie waar we doorlopend kunnen aankloppen”, zegt directeur Korte. 

Het kabinet legt de verantwoordelijkheid echter bewust bij de ouders neer, zo laten sportminister Mirjam Sterk (CDA) en onderwijsstaatssecretaris Judith Tielen (VVD) via een woordvoerder weten. “Het is aan ouders om te zorgen dat hun kinderen leren zwemmen. We begrijpen dat dit door tijd en geld niet voor iedereen makkelijk is.” 

Het kabinet kiest daarom niet voor schoolzwemmen, maar voor een gericht plan voor risicogroepen. Een centraal overheidsloket voor zwemveiligheid wijzen de bewindslieden af. "Dat biedt geen meerwaarde en zorgt vooral voor extra bureaucratie." 

Meer weten? Luister op zaterdag 15 augustus om 14.00 luistert naar de reportage van Pepijn Keppel: "Ongelijkheid in het water" op NPO Radio 1.