Breinexpert: 'Onze linkerhersenhelft maakt ons ongelukkig'

Wat vroeger over het verschil tussen de hersenhelften werd gezegd, klopt niet. De linkerhersenhelft zou betrouwbaar en nuchter zijn en de rechterhersenhelft geneigd tot fantasieën. "Dat is onzin", aldus McGilchrist. Uit onderzoek blijkt juist dat de rechterhersenhelft veel meer in contact staat met de werkelijkheid. "Hij is ook veel slimmer dan de linkerhersenhelft, zowel qua intelligentie als op sociaal gebied."

De rechterhersenhelft is volgens de wetenschapper enorm belangrijk voor ons emotionele, morele en intellectuele inzicht en voor ons spirituele leven. Maar in plaats van dat we op onze rechterhersenhelft vertrouwen, zijn we in de loop van de eeuwen veel te veel op onze linkerhersenhelft gaan leunen: "Terwijl die minder begrijpt, minder ziet en veel minder goed is in het geven van advies."

Een van de leidende principes voor de linkerhersenhelft is nut, zegt McGilchrist. "Maar uit ervaring weten we dat nut niet alles is in het leven. Sommige dingen raken je door hun waarheid, schoonheid of goedheid. Maar die waarden worden niet echt gewaardeerd als je alleen denkt met je linkerhersenhelft."

We worden dommer en ongelukkiger

De linkerhersenhelft is ook onze cultuur gaan beheersen en dat is problematisch, stelt McGilchrist. “We verliezen daardoor heel veel. Door de nadruk te leggen op de rationaliteit van de dingen, laten we geen ruimte voor zaken die het verstand en de taal te boven gaan.” 

Daarnaast is de linkerhersenhelft ook hoogmoedig en arrogant, volgens McGilchrist: "We leven in een wereld waarin we denken dat we alles weten en alle antwoorden hebben. Maar zoals je uit ervaring waarschijnlijk weet zijn de domste mensen de mensen die denken dat ze alles weten en beseffen de slimste mensen juist hoe weinig ze eigenlijk weten."

Doordat we ervan overtuigd zijn dat we alles weten, worden we steeds dommer: "We maken onszelf minder intelligent, scherpzinnig en fantasierijk. De dingen die in deze wereld floreren, zijn bureaucratie en AI, omdat ze berusten op regels en algoritmes."

McGilchrist: “Ik heb in mijn leven gezien hoe de waarheid werd verdraaid, hoe goedheid werd vervangen door het afvinken van lijstjes en hoe kunstenaars zelf schoonheid afwijzen. Hun werk mag niet mooi zijn, maar moet krachtig zijn. En waarom? Omdat de enige waarde van de linkerhersenhelft macht is. Macht om te gebruiken en macht om te hebben.” 

Als psycholoog ziet McGilchrist dat deze manier van denken ons ongelukkig maakt. Ondanks onze toegenomen welvaart, gezondheid en technische vooruitgang zijn we minder gelukkig dan zestig jaar geleden: "Er zijn meer psychische aandoeningen. En het aantal zelfmoordpogingen, depressies en angststoornissen onder jongeren staat op een historisch hoogtepunt."

Wat echt gelukkig maakt

De dingen die ons leven zin geven, zijn juist de dingen waarbij we onze rechterhersenhelft nodig hebben. Volgens McGilchrist zijn we, door onze focus op de linkerhersenhelft, verbaasd dat het leven niet veel zin meer lijkt te hebben. "We weten niet wat we eraan moeten doen. En we denken op die typisch linkerhersenhelftmanier: ach, zolang we maar wetten aannemen en bureaucratische instanties hebben, komt alles wel goed. Maar zo laat je een samenleving niet tot bloei komen."

Uit uitgebreid psychologisch onderzoek blijkt volgens McGilchrist dat er uiteindelijk drie dingen zijn die zorgen voor een gevoel van zingeving en die mensen gelukkig en gezond maken: “Een gemeenschap waar je het leven deelt, samen bidt en voor elkaar opkomt. Daarnaast een gevoel van verbondenheid met de natuur. En het derde punt is een gevoel van verbondenheid met een 'heilige kosmos'."

Dat laatste zijn we volgens McGilchrist kwijtgeraakt, omdat we dachten dat alleen bekrompen mensen nog bezig zijn met religie of spiritualiteit: "Maar het is een heel belangrijk onderdeel van wat het betekent om mens te zijn. We hebben geprobeerd onszelf te vervreemden van religie en natuur, maar uiteindelijk leidt dit allemaal tot een verlies aan betekenis."